Türkiye İstatistik Kurumunun yükseköğretim istihdam göstergeleri, üniversite mezunlarının iş gücü piyasasındaki durumuna ilişkin ayrıntılı tabloyu ortaya koydu. Lisans mezunlarında kayıtlı istihdam oranı 2025 yılında yüzde 73,9 olarak gerçekleşti.

Oran 2024 yılında yüzde 75 seviyesindeydi. Böylece lisans mezunlarının kayıtlı istihdamında 1,1 puanlık düşüş yaşandı.

Ön lisans mezunlarında kayıtlı istihdam oranı da yüzde 66,4'ten yüzde 65,7'ye geriledi.

Kayıtlı istihdam ne anlama geliyor?

Kayıtlı istihdam oranı, mezunların Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında çalışan olarak görünme durumunu ölçüyor.

Kayıt dışı çalışanlar, iş aramayanlar, eğitime devam edenler ve yurt dışında çalışan bazı mezunlar verinin kapsamına aynı biçimde girmeyebilir.

Bu nedenle oran, mezunların tamamının işsiz olduğu veya çalıştığı yönünde tek başına sonuç vermiyor; kayıtlı çalışma düzeyini gösteriyor.

Lisans mezunlarında düşüş yaşandı

Lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranındaki düşüş, ekonomik büyümenin iş gücü piyasasına yansıması ve yeni mezunların işe geçiş süresi açısından önem taşıyor.

Yüksek finansman maliyetleri, özel sektör yatırımları ve kamu personeli alımlarındaki değişim, mezunların iş bulma imkânlarını etkileyebiliyor.

Bölümler arasında büyük farklılıklar bulunduğu için genel yüzde 73,9 oranı her programın aynı istihdam sonucuna sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Sağlık alanı yüzde 84,5 ile ilk sırada

Geniş eğitim alanlarına göre en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 84,5 ile sağlık ve refah alanında görüldü.

Mühendislik, imalat ve inşaat yüzde 82,1; bilişim ve iletişim teknolojileri yüzde 76,7; eğitim yüzde 75,4; iş, yönetim ve hukuk yüzde 74,1 oranına ulaştı.

Sağlık ve mühendislik alanlarının yüksek istihdamı, kamu ve özel sektördeki nitelikli personel talebinin etkisini yansıtıyor.

Bölüm bazında tıp yüzde 95,5

Bölüm bazında en yüksek kayıtlı istihdam oranına yüzde 95,5 ile tıp mezunları sahip oldu.

Özel eğitim öğretmenliği yüzde 90,8, uçak elektrik ve elektroniği yüzde 89,9, matematik mühendisliği ile hemşirelik yüzde 89,8 oranında kayıtlı istihdam sağladı.

Bu bölümlerde yüksek çalışma oranı bulunması, her mezunun aynı ücret veya çalışma şartlarına sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Mezunların yüzde 56,7'si alanıyla uyumlu çalışıyor

Lisans mezunlarının eğitim gördüğü alanla uyumlu bir meslekte çalışma oranı yüzde 56,7 oldu. Bu oran 2024 yılında yüzde 56,1 seviyesindeydi.

Veri, kayıtlı çalışan lisans mezunlarının önemli bir bölümünün eğitim aldığı alanın dışında görev yaptığını gösteriyor.

İş imkânlarının bölgesel dağılımı, ücret farkları ve mezun sayısındaki artış, kişilerin farklı mesleklere yönelmesine neden olabiliyor.

Alan uyumu sağlıkta yüzde 80,4

Eğitim alanı ile yapılan iş arasındaki uyum oranı sağlık ve refah alanında yüzde 80,4 olarak ölçüldü.

İş, yönetim ve hukuk yüzde 79,6; eğitim yüzde 64,8; mühendislik, imalat ve inşaat yüzde 63,6; bilişim ve iletişim teknolojileri yüzde 56,1 oranına ulaştı.

Sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında uyum oranı yüzde 20,6'da kaldı. Bu sonuç, ilgili mezunların çok farklı sektörlerde çalışabildiğini veya alan içinde yeterli kayıtlı iş bulunmadığını gösteriyor.

İlk iş bulma süresi 14,2 ay

Lisans mezunlarının mezuniyetten sonraki ilk kayıtlı işlerini bulma süresi ortalama 14,2 ay oldu. Bu süre önceki yıl 14,4 aydı.

Ön lisans mezunlarında ortalama süre 16 aydan 15,8 aya geriledi.

İstihdam oranı azalırken ilk işe giriş süresinin sınırlı biçimde kısalması, farklı mezun gruplarında birbirinden ayrışan eğilimler bulunduğunu gösteriyor.

Üniversite tercihlerini nasıl etkiler?

İstihdam verileri, adayların bölüm seçiminde kullanabileceği önemli göstergeler arasında bulunuyor. Ancak bugünkü iş gücü talebinin mezuniyet tarihine kadar değişebileceği unutulmamalı.

Bir lisans programına başlayan öğrencinin mezun olması dört veya daha fazla yıl sürebiliyor. Bu dönemde teknoloji, kamu politikaları ve sektör yatırımları mesleklerin talep düzeyini değiştirebilir.

Adayların istihdam oranını; bölüm içeriği, kişisel yetenek, staj imkânı ve çalışma şartlarıyla birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Sonuç ne anlatıyor?

Yüzde 73,9'luk kayıtlı istihdam oranı, lisans eğitiminin iş gücü piyasasına katılımda önemli avantaj sağladığını ancak mezuniyetin tek başına iş garantisi oluşturmadığını gösteriyor.

Alan uyumunun yüzde 56,7'de kalması, üniversite programları ile iş gücü ihtiyaçları arasındaki bağlantının güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Staj, uygulamalı eğitim, kariyer danışmanlığı ve sektör-üniversite iş birliği, mezunların daha hızlı ve kendi alanlarında iş bulmasına katkı sağlayabilir.

Kadın ve erkek mezunlar için ayrıntı önemli

Toplam istihdam oranı genel eğilimi gösterse de kadın ve erkek mezunların iş gücüne katılımı, ücretleri ve çalışma alanları farklılaşabiliyor. Çocuk ve yaşlı bakım yükü, bölgesel fırsatlar ve iş yerindeki koşullar kadın mezunların istihdama geçişini etkileyebilir.

Daha ayrıntılı politika geliştirmek için bölüm, cinsiyet, yaş ve bölge bazındaki göstergelerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.