Üniversite tercihleri öncesinde adayların yakından izlediği istihdam ve kazanç verileri açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumunun 2025 yılı yükseköğretim istihdam göstergelerine göre lisans mezunlarının ilk iş bulma süresi ortalama 14,2 ay olarak hesaplandı.

Mezuniyetin ardından en kısa sürede işe girilen bölüm 2,4 ayla dil ve konuşma terapisi oldu. Ortalama kazancın en yüksek olduğu lisans bölümlerinde ise pilotaj ilk sıraya yerleşti.

Veriler, bir bölümün istihdam oranı, işe giriş hızı, kazanç seviyesi ve mezuniyet alanıyla uyumlu iş bulma oranının birbirinden farklı göstergeler olduğunu ortaya koyuyor.

En hızlı iş bulan lisans bölümleri

TÜİK verilerine göre mezunların ilk kayıtlı işlerine en kısa sürede başladığı lisans bölümleri şöyle sıralandı:

  • Dil ve konuşma terapisi: 2,4 ay
  • Tıp: 3,9 ay
  • Özel eğitim öğretmenliği: 4,4 ay
  • Eczacılık: 4,6 ay
  • Ergoterapi: 7,6 ay

Sağlık ve özel eğitim alanlarının listenin üst sıralarında yer alması, bu mesleklerdeki uzman ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor.

İlk iş bulma süresi, mezuniyet ile Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında görülen ilk istihdam arasındaki ortalama zamanı ifade ediyor.

En yüksek kazanç sağlayan lisans bölümleri

Ortalama kazanç düzeyinin en yüksek olduğu lisans bölümlerinde pilotaj ilk sırada yer aldı. Pilotajı matematik mühendisliği, uzay mühendisliği, uçak mühendisliği ile kontrol ve otomasyon mühendisliği izledi.

TÜİK'in yayımladığı sıralamada bölüm bazındaki maaş tutarları açıklanmadı. Bu nedenle listede yer almak belirli ve garanti bir aylık ücret anlamına gelmiyor.

Kazançlar iş deneyimi, sektör, şehir, yabancı dil, şirket büyüklüğü ve çalışma biçimine göre önemli ölçüde değişebiliyor.

En yüksek istihdam tıpta

Lisans mezunlarında kayıtlı istihdam oranının en yüksek olduğu bölüm yüzde 95,5 ile tıp oldu.

Tıbbı yüzde 90,8 ile özel eğitim öğretmenliği, yüzde 89,9 ile uçak elektrik ve elektroniği, yüzde 89,8 ile matematik mühendisliği ve hemşirelik takip etti.

Bu oranlar, mezunların kayıtlı bir işte çalışma düzeyini gösteriyor. Çalışılan işin bölümle uyumlu olup olmadığı ise ayrı bir göstergeyle ölçülüyor.

Ön lisans mezunlarında hangi bölümler öne çıktı?

Ön lisans düzeyinde en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 92,6 ile polis meslek eğitimi bölümünde görüldü.

Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı yüzde 87,4; uçak teknolojisi yüzde 84,8; kontrol ve otomasyon teknolojisi yüzde 83,9 ve elektrik yüzde 83,7 istihdam oranına ulaştı.

En yüksek kazanç sağlayan ön lisans programlarında uçak teknolojisi, perakende satış ve mağaza yönetimi, polis meslek eğitimi, elektrik enerjisi üretim-iletim-dağıtımı ve marka iletişimi öne çıktı.

Bölüm ile yapılan iş ne kadar uyumlu?

Lisans mezunlarının eğitim gördüğü alanla uyumlu işlerde çalışma oranı yüzde 56,7 oldu. Bu oran geçen yıl yüzde 56,1 seviyesindeydi.

Alan uyumunun en yüksek olduğu geniş eğitim grubu yüzde 80,4 ile sağlık ve refah oldu. İş, yönetim ve hukuk yüzde 79,6; eğitim yüzde 64,8; mühendislik, imalat ve inşaat yüzde 63,6 ile sıralandı.

Sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında uyum oranı yüzde 20,6'da kaldı.

Tercih yaparken sadece maaşa bakılmalı mı?

Kazanç ve iş bulma süresi önemli göstergeler olsa da tek başına bölüm tercihi için yeterli değil. Bir mesleğin eğitim süresi, çalışma şartları, bölgesel iş imkânı ve adayın yeteneği de dikkate alınmalı.

Pilotaj gibi yüksek gelirli bölümlerde eğitim maliyetleri ve sağlık koşulları bulunabiliyor. Tıp ve eczacılık gibi alanlarda ise uzun ve yoğun eğitim süreci gerekiyor.

Adayların güncel kontenjanları, özel koşulları ve üniversitelerin eğitim altyapısını ÖSYM kılavuzundan incelemesi gerekiyor.

Veriler ne anlatıyor?

TÜİK sonuçları, sağlık, havacılık ve bazı mühendislik alanlarının istihdam ve kazanç göstergelerinde güçlü konumunu koruduğunu gösteriyor.

Bununla birlikte bugünkü yüksek istihdam oranının dört veya beş yıl sonra aynı seviyede kalacağı garanti değil. Teknolojik dönüşüm, kamu alımları ve sektör yatırımları iş gücü talebini değiştirebilir.

Üniversite adaylarının verileri bir yön gösterici olarak kullanması, nihai kararını ilgi, yetenek ve uzun vadeli hedefleriyle birlikte vermesi önem taşıyor.

Bölgesel iş imkânları sonucu değiştirebilir

Aynı bölümden mezun olan iki kişinin iş bulma süresi, yaşadığı şehir ve hareketlilik imkânına göre önemli ölçüde değişebilir. Sağlık, havacılık veya ileri mühendislik işlerinin belirli merkezlerde yoğunlaşması, başka şehirlerde yaşayan mezunların taşınmasını gerektirebilir.

Üniversitelerin işverenlerle kurduğu staj ve ortak proje ilişkileri de mezuniyet sonrası işe geçişi hızlandırabilir. Adayların tercih öncesinde yalnızca bölümün ülke ortalamasına değil, tercih edeceği üniversitenin mezun izleme verilerine de bakması yararlı olacak.

Yabancı dil ve uygulama deneyimi fark yaratıyor

Teknik yeterliliğin yanında yabancı dil, yazılım kullanımı, iletişim ve ekip çalışması becerileri işverenlerin seçiminde belirleyici olabiliyor. Zorunlu stajı gerçek iş deneyimine dönüştüren öğrenciler mezuniyet sonrası daha hızlı iş bulabiliyor.

TÜİK sıralaması bölümlerin genel görünümünü sunarken öğrencinin kişisel gelişimi aynı program içinde çok farklı kariyer sonuçları oluşturabiliyor.