Küresel belirsizlikler merkez bankalarının altına ilgisini güçlendiriyor. Dünya Altın Konseyinin son araştırmasına göre katılımcı merkez bankalarının yüzde 89'u, dünya genelindeki resmî altın rezervlerinin gelecek 12 ayda artmasını bekliyor.

Kendi rezervlerini büyütmeyi planlayan merkez bankalarının oranı yüzde 45'e yükseldi. Bu oran, araştırmanın düzenlenmeye başlamasından bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.

Sonuçlar, altının yalnızca kısa vadeli fiyat hareketleri için değil, rezerv güvenliği ve para birimi çeşitlendirmesi açısından da önemini artırdığını gösteriyor.

Merkez bankalarının yüzde 93'ü altın tutuyor

Araştırmaya katılan kurumların yüzde 93'ü rezervlerinde altın bulunduğunu bildirdi. Geçen yıl bu oran yüzde 81 seviyesindeydi.

Altın tutan merkez bankalarının oranındaki artış, değerli metalin rezerv yönetimindeki rolünün daha geniş bir ülke grubu tarafından benimsendiğine işaret ediyor.

Katılımcıların yüzde 84'ü altının toplam rezervler içindeki payının önümüzdeki beş yılda yükseleceğini düşünüyor.

Doların payında düşüş beklentisi

Ankete katılan merkez bankalarının yüzde 74'ü, ABD dolarının küresel rezervlerdeki payının gelecek beş yılda azalacağını öngördü.

Bu beklenti, doların rezerv para konumunun kısa sürede sona ereceği anlamına gelmiyor. Ancak ülkelerin altın, avro ve farklı para birimleriyle rezerv çeşitlendirmesine devam ettiğini gösteriyor.

Jeopolitik yaptırımlar, kamu borçlarındaki artış ve para birimlerinin değer kaybı riski, rezerv yöneticilerini tek bir varlığa bağımlılığı azaltmaya yöneltiyor.

Altın neden tercih ediliyor?

Merkez bankalarının altın talebinde öne çıkan nedenler şöyle sıralanıyor:

  • Uzun vadede değer koruma özelliği
  • Finansal krizlerde güvenli liman kabul edilmesi
  • Herhangi bir ülkenin ödeme taahhüdüne bağlı olmaması
  • Yüksek likidite sağlaması
  • Rezerv portföyünü çeşitlendirmesi
  • Enflasyon ve kur riskine karşı koruma sunması

Altının bir borç senedi olmaması, ihraççı ülkenin temerrüt riskini taşımaması anlamına geliyor. Bu özellik, jeopolitik gerilim dönemlerinde daha önemli hâle geliyor.

Alımlar dört yıldır 1.000 tonun üzerinde

Merkez bankaları son dört yılda yıllık ortalama 1.000 tonun üzerinde altın satın aldı. Bu tempo, önceki dönemlerin belirgin biçimde üzerinde bulunuyor.

Yüksek alımların sürmesi altın piyasasında yapısal bir talep yaratıyor. Buna karşılık merkez bankalarının alım zamanları ve miktarları her zaman anlık olarak açıklanmadığı için fiyat etkisi gecikmeli görülebiliyor.

Altının fiyatı yalnızca resmî alımlardan değil, faizler, dolar endeksi, yatırım fonları ve mücevher talebinden de etkileniyor.

Faizler altın fiyatını nasıl etkiliyor?

Altın faiz getirisi sağlamadığı için yüksek reel faiz dönemlerinde tahvil ve mevduat karşısında daha az cazip hâle gelebiliyor. Faizlerin düşmesi ise altın tutmanın fırsat maliyetini azaltıyor.

Buna rağmen merkez bankalarının alımları kısa vadeli faiz değişimlerinden çok uzun vadeli rezerv stratejisine dayanıyor. Bu nedenle resmî talep, piyasa faizleri yüksek kalsa bile devam edebiliyor.

ABD Merkez Bankasının faiz patikası, doların değeri ve küresel tahvil getirileri altın fiyatlarının yönünde belirleyici olacak.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Türkiye'de altın, hem Merkez Bankası rezervleri hem de hane halkının tasarruf tercihleri içinde önemli bir yere sahip.

Küresel merkez bankası talebinin güçlü kalması, ons altın fiyatlarını destekleyen unsurlardan biri olabilir. Ancak gram altının Türkiye'deki fiyatı aynı zamanda dolar/TL kuruna bağlı olduğu için ons fiyatındaki düşüş veya yükseliş birebir yansımayabilir.

Yatırımcıların altın alım kararında tek bir beklenti anketi yerine kur, faiz, küresel riskler ve kişisel vade tercihlerini birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Rekor beklenti ne anlama geliyor?

Araştırmadaki yüzde 45'lik rezerv artırma planı, merkez bankalarının altına yönelik güveninin güçlendiğini gösteriyor. Bununla birlikte planlanan alımların tamamının gerçekleşeceği veya fiyatların sürekli yükseleceği garanti değil.

Ülkelerin rezerv ihtiyaçları, cari denge, döviz girişleri ve bütçe koşulları alımların miktarını değiştirebilir.

Yine de sonuçlar, altının küresel rezerv sistemindeki ağırlığının orta vadede artmaya devam edebileceğine ilişkin güçlü bir sinyal veriyor.

Rezerv alımları fiyatı tek başına belirlemez

Merkez bankalarının güçlü talebi altın fiyatı açısından destekleyici olsa da değerli metalin yönü tek bir unsurla açıklanamıyor. Yatırım fonlarının alım ve satımları, mücevher talebi, maden üretimi, doların değeri ve jeopolitik gelişmeler fiyatlarda büyük değişim oluşturabiliyor.

Bazı merkez bankaları rezervlerini artırırken diğerleri likidite ihtiyacı veya portföy dengesi nedeniyle satış yapabilir. Bu nedenle küresel toplam alım kadar alımların hangi hızla ve hangi dönemde gerçekleştiği de önemli.

Rezerv verileri nasıl takip ediliyor?

Ülkeler altın rezervlerini Uluslararası Para Fonuna ve kendi kamuoylarına belirli aralıklarla bildiriyor. Ancak alımlarla açıklamalar arasında zaman farkı bulunabiliyor. Bazı işlemler aylar sonra resmî istatistiklere yansıyabiliyor.

Merkez bankalarının fiziksel altını nerede sakladığı, yurt içinde veya başka ülkelerin kasalarında tutulan miktar ve altın karşılığı işlemler rezerv kalitesinin değerlendirilmesinde dikkate alınıyor. Araştırmadaki rekor beklenti, bu uzun vadeli çeşitlendirme eğiliminin henüz sona ermediğini ortaya koyuyor.