Türkiye'nin hamsi ihracatı 2026 yılının ilk yarısında hem miktar hem de değer bakımından yükseldi. Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliğinin verilerine göre ocak-haziran döneminde 20 ülkeye toplam 2 bin 966 ton hamsi satıldı.

İhracattan elde edilen gelir 8 milyon 967 bin 744 dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 1.718 ton karşılığında 7 milyon 393 bin 680 dolar gelir elde edilmişti.

Böylece hamsi ihracatı miktar bakımından yüzde 73, değer bakımından ise yüzde 21 arttı. Miktardaki artışın gelir artışından daha yüksek olması, ton başına ortalama ihracat değerinde gerilemeye işaret ediyor.

En fazla hamsi Belçika'ya satıldı

Yılın ilk altı ayında Türk hamsisinin en büyük pazarı Belçika oldu. Bu ülkeye yapılan ihracattan 2 milyon 242 bin 520 dolar gelir elde edildi.

Belçika'yı 2 milyon 50 bin 383 dolarla Fransa ve 1 milyon 555 bin 768 dolarla Ukrayna takip etti.

Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarının yoğunluğu, geleneksel ürünlere yönelik talebi canlı tutuyor. Hamsi; dondurulmuş, işlenmiş veya farklı ambalajlarla perakende ve restoran kanalına sunulabiliyor.

İhracat 20 ülkeye ulaştı

Türk hamsisi 2026'nın ocak-haziran döneminde toplam 20 ülkeye gönderildi. Avrupa ülkeleri ana pazar olmayı sürdürürken yeni ve yeniden açılan pazarlar da ihracat listesine eklendi.

Avustralya, Portekiz ve Katar'a geçen yılın aynı döneminden farklı olarak hamsi satışı gerçekleştirildi. Bu gelişme, ürünün yalnızca Avrupa'daki geleneksel pazarlara bağımlı kalmadan daha geniş coğrafyaya ulaştığını gösteriyor.

Yeni pazarların sürdürülebilir hâle gelmesi için düzenli tedarik, soğuk zincir, kalite standardı ve ülkeye özgü tüketim alışkanlıklarına uygun ürün geliştirilmesi gerekiyor.

Miktar artışı neden gelir artışını geçti?

İhracat miktarı yüzde 73 artarken gelirdeki yükseliş yüzde 21'de kaldı. Bu fark, kilogram başına ortalama satış fiyatının geçen yıla göre düştüğünü gösteriyor.

Fiyat üzerindeki değişimde ürünün işlenme biçimi, boyutu, ambalajı, teslim şekli ve pazar dağılımı etkili olabilir. Dondurulmuş bütün hamsi ile katma değerli işlenmiş ürün aynı birim fiyat üzerinden satılmıyor.

Daha yüksek hacimli ancak görece düşük fiyatlı satışların artması, toplam geliri yükseltirken ortalama birim değeri aşağı çekebilir. İhracatçıların gelecek dönemde işlenmiş ve markalı ürün payını artırması, birim geliri güçlendirebilir.

Avrupa'daki talep güçlü

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Su Ürünleri Sektör Komitesi Başkanı Hasan Kuzuoğlu, Avrupa ülkelerinde Türk hamsisine yönelik talebin güçlü seyrettiğini belirtti.

Avrupa'daki Türk nüfusun yanı sıra Akdeniz ve Karadeniz mutfağına ilginin artması da ürünün tüketici tabanını genişletiyor.

Restoranlar, etnik marketler ve çevrim içi gıda satış kanalları ihracatın büyümesinde etkili oluyor. Ürünün temizlenmiş, fileto veya pişirmeye hazır biçimde sunulması farklı tüketici gruplarına ulaşmayı kolaylaştırabilir.

Soğuk zincir kritik önem taşıyor

Hamsi, bozulmaya karşı hassas bir su ürünü olduğu için avlanmadan tüketiciye ulaşıncaya kadar kesintisiz soğuk zincir gerektiriyor.

Dondurma, depolama, kara ve deniz taşımacılığındaki sıcaklık kontrolü ürün kalitesini doğrudan belirliyor. Zincirin herhangi bir aşamasında yaşanacak sorun, hem gıda güvenliği hem de ihracatçı itibarı bakımından risk oluşturabilir.

İhracatın uzak pazarlara genişlemesi, lojistik sürenin uzaması nedeniyle daha gelişmiş ambalaj ve izleme teknolojilerine ihtiyaç doğuruyor.

Av sezonu ve stoklar ihracatı etkiliyor

Hamsi ihracatında denizlerdeki av miktarı, balığın boyu ve sezon koşulları belirleyici oluyor. Deniz suyu sıcaklığı, akıntılar ve balık sürülerinin göç hareketleri yıllara göre av miktarını değiştirebiliyor.

Sürdürülebilir avcılık kurallarına uyulmaması, kısa vadede arzı artırsa bile uzun vadede hamsi stoklarını zayıflatabilir. Bu nedenle boy yasağı, avlanma zamanı ve kota gibi düzenlemeler hem iç piyasa hem de ihracat için önem taşıyor.

İhracatın büyümesiyle iç piyasadaki fiyat ve ürün bulunabilirliği arasındaki dengenin de korunması gerekiyor.

Katma değer nasıl artırılabilir?

Türkiye'nin hamsi ihracatında daha yüksek gelir elde edebilmesi için yalnızca tonajı değil ürünün katma değerini de artırması gerekiyor.

Temizlenmiş ve porsiyonlanmış ürünler, marinasyon, konserve, hazır yemek ve markalı perakende paketleri daha yüksek birim fiyat sağlayabilir. Ürünlerin coğrafi ve kültürel hikâyeyle tanıtılması da pazarlama gücünü artırabilir.

Uluslararası kalite belgeleri, izlenebilirlik ve sürdürülebilir avcılık sertifikaları büyük perakende zincirlerine girişte avantaj oluşturuyor.

Yeni hedef pazarlar gündemde

İhracatçılar Avrupa'daki mevcut pazarlarda payı büyütmenin yanı sıra Orta Doğu, Uzak Doğu ve denizaşırı ülkelerde yeni alıcılar bulmayı hedefliyor.

Katar ve Avustralya'ya başlayan satışlar, doğru lojistik ve ürün formatıyla uzak pazarlara erişilebileceğini gösterdi. Ancak bu pazarlarda sürekli sipariş oluşturabilmek için tanıtım ve dağıtım ortaklıkları gerekiyor.

İlk altı ayda 8,97 milyon dolara ulaşan hamsi ihracatı, Türk su ürünleri sektörünün ürün ve pazar çeşitlendirme potansiyelini ortaya koydu. Yılın kalan dönemindeki performans, av sezonu, fiyatlar ve dış talebin seyrine bağlı olacak.

---