Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın Demiryolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik'te yaptığı değişiklik, 10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle, işletmecinin iptal ettiği ya da geciktirdiği seferlerde yolcunun talebi üzerine düzenlenen açık biletin asgari geçerlilik süresi 180 günden 90 güne indirildi.

Değişiklik aynı zamanda skuter ve elektrikli skuterleri yönetmeliğin "araç" tanımına ekliyor ve yönetmeliğe aykırılık halinde her kusur için 9.473 TL idari para cezası öngörüyor. Ceza yolcuya değil, kural ihlali tespit edilen işletmeciye uygulanacak.

Yönetmelikte hangi maddeler değişti?

Resmî Gazete'de yayımlanan metne göre değişiklik dört başlıkta toplanıyor:

  • Madde 4: "Araç" tanımına skuter ve elektrikli skuter eklendi; tanımda daha önce bebek arabası, bisiklet ve motorlu bisiklet yer alıyordu
  • Madde 48 (7. ve 8. fıkralar) ve madde 49: Süreler 180 günden 90 güne indirildi
  • Madde 63: Her kusur için 9.473 TL idari para cezası belirlendi
  • Yetkili birim: "Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü" ifadesi "Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü" olarak değiştirildi

Düzenleme yayımlandığı tarih olan 10 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi; yönetmelik hükümlerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yürütecek.

Açık bilet süresi 90 gün üst sınır mı?

Hayır. Haberlere göre 90 gün, yönetmelikte belirlenen asgari süre; yani bir alt sınır. İşletmeciler yolcuya bu süreden daha uzun bir kullanım süresi tanıyabilir, ancak daha kısa bir süre veremez.

Açık bilet, belirli bir sefere bağlı olmayan ve yolcunun sonradan yolculuk tarihini seçebildiği bilet türü olarak biliniyor. Süre kısalması, yolcuların bileti kullanabileceği zaman aralığını daraltıyor. Örnek bir hesapla, 10 Ekim 2026'da açık bilete çevrilen bir bilet için 90 günlük süre 8 Ocak 2027'ye denk geliyor; önceki 180 günlük süre ise 8 Nisan 2027'ye kadar uzanıyordu.

2023'teki TCDD Taşımacılık düzenlemesinden farkı ne?

Konu, ilk kez gündeme gelmiyor. TCDD Taşımacılık AŞ, internet sitesinden yaptığı duyuruyla 19 Ekim 2023'te açık bilet kuponunun geçerlilik süresini 180 günden 90 güne düşürmüştü. O tarihte daha önce oluşturulmuş açık biletlerin 180 gün geçerli kalacağı belirtilmişti. Aynı duyuruda başka kurallar da değişmişti:

  • İade işlem süresi: Gişede son 5 dakikadan 60 dakikaya çıkarıldı
  • Bilet değişikliği ve açığa alma: Gişede 15 dakikadan 75 dakikaya, diğer satış kanallarında 30 dakikadan 75 dakikaya çıkarıldı
  • İade kesintisi: Sefer gününden önce yüzde 10'dan yüzde 15'e, sefer gününde yüzde 20'den yüzde 35'e yükseltildi
  • Biletsiz yolcu cezası: Tek yön tam standart bilet ücretinin 2 katından 4 katına çıkarıldı

Yani 2023'teki karar, TCDD Taşımacılık'ın olağan bilet satışlarına ilişkin uygulama kurallarıydı. 10 Ekim 2026 tarihli değişiklik ise yolcu hakları yönetmeliğindeki iptal ve gecikme durumlarına uygulanan asgari süreyi yönetmelik düzeyinde 90 güne çekiyor. Bu nedenle 90 günlük süre tüm tren yolcuları için yeni bir kural değil.

Yolcuların iade ve alternatif hakları değişti mi?

Hayır. Seferin iptal edilmesi ya da gecikmesi halinde yolcunun ücret iadesi talep etme hakkı sürüyor. Yolculuğa başka bir ulaşım seçeneğiyle devam etmek ya da belirlenen koşullarda açık bilet almak da mümkün. İşletmeci seferi kalkıştan önce iptal ederse, bilet bedelinin tamamının iadesi ve açık bilet seçeneği geçerliliğini koruyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın internet sitesinde yer alan yönetmelik metnine göre (bu metin değişiklik öncesi sürüm olabilir) yolcu hakları şöyle işliyor:

  • Gecikme: Trenin son varış yerine 120 dakika ya da daha fazla gecikmeyle ulaşacağı anlaşılırsa yolcu; tam iade, en erken fırsatta eşdeğer bir ulaşımla seyahat ya da daha ileri bir tarihte seyahat seçeneklerinden birini tercih edebiliyor
  • Yolculuk sırasında gecikme: Gecikme 120 dakikaya ulaşırsa yolcu trenden inip kullanmadığı bölümün ücretini geri alabiliyor
  • İşletmeci kaynaklı iptal: Bilet bedeli iade ediliyor ya da yolcuya açık bilet veriliyor; doğal afet, hava koşulları ve grev gibi mücbir sebep hallerinde tam iade yapılıyor
  • Güzergâh değişikliği: Yolcudan fiyat farkı alınamıyor
  • Gecikme tazminatı: İşletmeci kaynaklı gecikmelerde 500 kilometreye kadar olan seferlerde 75, daha uzun seferlerde 125 dakika eşik olarak belirlenmiş; 75-125 dakika arasındaki gecikmelerde bilet ücretinin yüzde 25'i, 125 dakikanın üzerindeki gecikmelerde yüzde 50'si tazminat olarak ödeniyor

Aktarılan değişiklik maddeleri arasında gecikme tazminatını düzenleyen 50. madde yer almıyor. Hükümlerin güncel halini Resmî Gazete'deki yönetmelik metninden kontrol etmekte yarar var.

İdari para cezası kime uygulanacak?

Yönetmeliğin 63. maddesine göre, yolcu haklarına ilişkin kurallara aykırılık tespit edilirse her bir kusur için 9.473 TL idari para cezası uygulanacak. Cezayı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürü ya da yetkilendirdiği personel verecek; ceza, bir karar tutanağı düzenlenerek 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28/A maddesi çerçevesinde uygulanacak.

Bu ceza, denetimlerde ihlali tespit edilen demiryolu işletmecilerine yönelik. Yolcular için yeni bir para cezası getirilmiş değil.

Skuterler trene alınabilecek mi?

Skuter ve elektrikli skuterlerin "araç" tanımına eklenmesi, bunların her trene koşulsuz olarak alınabileceği anlamına gelmiyor. İşletmecilerin taşıma kuralları ve güvenlik gereklilikleri geçerliliğini koruyor. Tanıma yapılan ekleme, bu eşyaların yönetmelik kapsamında hangi başlık altında değerlendirileceğini netleştiriyor.