MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, CHP içinden kurulacağı öne sürülen yeni partiye ilişkin dikkat çeken bir Hazine yardımı önerisinde bulundu. Bahçeli, CHP'den ayrılarak yeni partiye katılacak milletvekillerinin sayısı oranında, CHP'nin 2026 yılı Hazine yardımından pay aktarılmasının etik olacağını ifade etti.

Bahçeli'nin açıklamasında referans verdiği tutar, CHP'ye 2026 yılı için ayrılan yaklaşık 1 milyar 815 milyon liralık devlet yardımını kapsıyor. MHP lideri, parti binaları ve araçlar gibi mal varlıklarının CHP'de kalması hâlinde kamu yardımının milletvekili geçişleri dikkate alınarak paylaşılması gerektiğini savundu.

Mevcut Siyasi Partiler Kanunu'nda Hazine yardımı, partilerin son milletvekili genel seçiminde aldığı oy oranları esas alınarak hesaplanıyor. Bu nedenle Bahçeli'nin önerisinin uygulanması, yeni bir yasal düzenleme veya mevcut mevzuatta değişiklik yapılmasını gerektirebilir.

Bahçeli ne söyledi?

Bahçeli, kamuoyunda CHP'den kaç milletvekilinin ayrılacağına ilişkin farklı listelerin konuşulduğunu belirtti. Yeni partinin 80 veya 90 milletvekiliyle kurulabileceği yönündeki iddialara işaret etti.

MHP lideri, CHP'nin taşınmazları, makam araçları ve diğer parti varlıklarının mevcut tüzel kişilikte kalacağını belirterek Hazine yardımının da bu gelişmeden bağımsız değerlendirilemeyeceğini savundu.

Bahçeli'nin yaklaşımına göre milletvekillerinin yeni partiye geçmesi hâlinde, kamu kaynağından yapılan yardımın ilgili temsil oranı dikkate alınarak bölüştürülmesi gerekiyor.

CHP'nin 2026 Hazine yardımı ne kadar?

2026 yılı merkezi yönetim bütçesi üzerinden yapılan hesaplamalara göre siyasi partilere toplam yaklaşık 6,4 milyar lira Hazine yardımı ayrıldı.

Bu kapsamda CHP'nin alacağı yardım yaklaşık 1 milyar 815,5 milyon lira olarak hesaplandı. AK Parti için yaklaşık 2 milyar 550,5 milyon lira, MHP için 721,5 milyon lira, İYİ Parti için 693,9 milyon lira ve DEM Parti için 631,7 milyon lira öngörüldü.

Hazine yardımları, kanunda belirtilen koşulları sağlayan partilere genel seçimlerde aldıkları oylar üzerinden dağıtılıyor.

Mevcut sistem nasıl işliyor?

Siyasi Partiler Kanunu'na göre devlet yardımı, milletvekillerinin güncel parti dağılımına göre değil, son genel seçimde partilerin aldığı oy sayısına göre belirleniyor.

Bu sistemde bir milletvekilinin partisinden istifa etmesi veya başka bir partiye geçmesi, daha önce hesaplanan Hazine yardımının otomatik olarak yeniden paylaştırılmasına yol açmıyor.

Yeni kurulan bir parti, TBMM'de grup kuracak sayıda milletvekiline sahip olsa bile son genel seçimde kendi adıyla oy almadığı için mevcut yardım hesabında doğrudan pay sahibi olmuyor.

Öneri için yasa değişikliği gerekir mi?

Bahçeli'nin önerisinin mevcut mevzuatta doğrudan karşılığı bulunmuyor. Hazine yardımının milletvekili transferleri üzerinden yeniden dağıtılması istenirse Siyasi Partiler Kanunu'nda açık bir düzenleme yapılması gerekebilir.

Böyle bir değişiklikte hangi tarihteki milletvekili sayısının esas alınacağı, bağımsız milletvekillerinin durumu ve yıl içindeki geçişlerin hesaplamaya nasıl yansıtılacağı belirlenmek zorunda.

Ayrıca milletvekillerinin bireysel siyasi tercihleriyle seçmenlerin genel seçimde partiye verdiği oyun birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurduğu dikkate alınacak.

Temsil ile seçmen iradesi tartışması

Bahçeli'nin açıklaması, Hazine yardımının seçmen oyuna mı yoksa Meclis'teki güncel temsil gücüne mi göre yapılması gerektiği tartışmasını gündeme taşıdı.

Mevcut sistem, seçmenin genel seçimde yaptığı tercihi temel alıyor. Bu yaklaşım, seçimden sonra yaşanan milletvekili geçişlerinin kamu yardımını değiştirmesini önlüyor.

Milletvekili sayısını esas alan bir sistem ise partilerin güncel Meclis gücünü yansıtabilir. Ancak bu yöntem, toplu transferlerin kamu kaynağı dağılımını değiştirmesi nedeniyle eleştirilere açık olabilir.

Yeni partinin Hazine yardımı alması mümkün mü?

Yeni bir siyasi partinin Hazine yardımı alabilmesi için mevcut kurallar kapsamında seçimlere katılması ve kanunda belirlenen oy şartlarını sağlaması gerekiyor.

Partinin TBMM'de belirli sayıda milletvekiliyle temsil edilmesi, siyasi görünürlük ve grup kurma hakkı sağlayabilir. Buna rağmen Hazine yardımının esas hesabı son genel seçim sonuçlarına dayanıyor.

Bu nedenle kurulması muhtemel yeni partinin 2026 yılında CHP'ye ayrılan mevcut yardımdan kendiliğinden pay alması beklenmiyor.

Parti mal varlığı nasıl değerlendirilir?

Bahçeli açıklamasında parti binaları ve makam araçları gibi varlıklara da dikkat çekti. Bir partiden ayrılan milletvekilleri, mevcut partinin tüzel kişiliğine ait mallar üzerinde doğrudan hak sahibi olmuyor.

Siyasi partilerin mal varlıkları, üyelerin veya milletvekillerinin ortak mülkiyeti değil, partinin tüzel kişiliğine ait bulunuyor.

Yeni bir parti kurulması hâlinde bu parti kendi genel merkezi, teşkilatı ve mali yapısını oluşturmak zorunda olacak.