Boeing 737 Max’te Kusur Tespit Edildi: Bazı Uçaklar Yeniden İşlendi

Boeing, 737 MAX serisinde tespit edilen bir kusur nedeniyle tamamlanmış bazı uçakları teslim etmeden önce yeniden işlemek zorunda kaldı. 2023 yılında yaklaşık 170 depolanmış 737 MAX için onarım süreci yürütüldü; bazı uçaklarda işlem haftalar sürdü.

Sorun, Spirit AeroSystems’in Nisan 2023’te Boeing’e bildirdiği ve dikey stabilizeyi gövdeye bağlayan metal bağlantı parçalarından ikisinde standart dışı üretim süreci kullanıldığının ortaya çıkmasıyla gündeme geldi. Boeing ve FAA, kusurun uçuş güvenliği açısından acil risk oluşturmadığı sonucuna vardı. Hizmetteki uçaklar uçmaya devam ederken, teslim edilmemiş uçakların onarılması gerekti.

Hangi modeller etkilendi?

Bu kusur özellikle Boeing 737 MAX 7, 737 MAX 8, MAX 200 varyantı ve P-8 Poseidon’u etkiledi. 737 MAX 9 ise bu sorundan etkilenmedi. Bağlantı parçalarının bulunduğu bölge nedeniyle onarım süreci işçilik açısından yoğun ve zaman alıcı oldu.

Uçakların kısmen sökülmesi gerektiği için bazı uçaklarda işlem çok daha uzun sürdü. Boeing’in elinde teslim edilmeyi bekleyen çok sayıda uçak bulunduğundan, depoda bekleyen yaklaşık 170 737 MAX üzerinde de aynı onarımlar yapıldı. Şirket, üretim hattının başındaki uçaklarda ise sorunu gidermek için ek bir gün ayırmak zorunda kaldı.

Spirit AeroSystems’in onarımları ve mali etkiler

Spirit AeroSystems, Wichita’daki fabrikasında onarımlara başladı ve çalışmaları Temmuz 2023’te tamamladı. Şirket, bu hata nedeniyle 2023’ün ikinci çeyreğinde 23 milyon dolar contra revenue kaydetti. Spirit AeroSystems, 2023 sonunda 633 milyon dolar zarar açıkladı.

Şirketin 737 programındaki kalite sorunları 2023 ve sonraki yıl boyunca da sürdü. Boeing tarafında ise bu süreç, teslimatların yavaşlamasına ve stokta bekleyen uçakların yeniden işlenmesine yol açtı.

737 MAX’te daha önce yaşanan kritik gelişmeler

737 MAX, daha önce de küresel çapta gündeme gelmişti. 29 Ekim 2018’de Lion Air 610 sefer sayılı uçak Java Denizi’ne düştü. 10 Mart 2019’da Ethiopian Airlines 302 sefer sayılı uçak Addis Ababa yakınlarında kaza yaptı. Bu kazaların ardından 737 MAX dünya genelinde yere indirildi.

ABD’de uçuş yasağı 18 Kasım 2020’de, Avrupa’da 27 Ocak 2021’de, Çin’de ise 13 Ocak 2023’te sona erdi. Boeing, bu süreçte ürettiği uçakları depolamak zorunda kaldı ve teslimatlar yıllara yayıldı. Şirket 2023’te 396 adet 737 teslim etti.

Üretim ve tedarik zinciri baskısı sürüyor

2023 Ağustos’unda Spirit AeroSystems bu kez arka basınç bölmesinde yanlış delinmiş bağlantı delikleri tespit etti. 2024 Ocak’ta Alaska Airlines’a ait Boeing 737 MAX 9 uçağında kapı tapası uçuş sırasında yerinden çıktı ve FAA 20 gün süreyle yere indirme kararı aldı. Şubat 2024’te ise pencere çerçevesi montajında yeni bir sorun daha bildirildi.

Boeing, Spirit AeroSystems’i 4,7 milyar dolara geri alma konusunda Haziran 2024’te anlaşmaya vardı. Anlaşma Aralık 2025’te tamamlandı. FAA, Alaska Airlines olayının ardından aylık üretim tavanını 38 uçakla sınırlamış, daha sonra bu sınırı 42 uçağa yükseltmişti.

737 MAX, yaşadığı tüm krizlere rağmen Boeing’in en çok satan programlarından biri olmayı sürdürüyor. Şirket, kalite kontrol sorunlarının büyük ölçüde giderildiğini ve ana baskının tedarik zinciri olduğunu savunuyor.