e-Pgd Sistemi Geliyor: Güvensiz Ürünler Yapay Zekayla Tespit Edilecek

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Elektronik Piyasa Gözetimi ve Denetimi (e-PGD) Sistemi ile güvensiz ürünlerin yapay zeka destekli metin ve görsel analiziyle tespit edileceğini açıkladı. Pilot testleri tamamlanan sistemin çok yakında açılacağı belirtildi.

Yeni sistemle birlikte ürün güvenliği denetimlerinde daha hızlı kontrol hedeflenirken, TAREKS, e-ithalat denetimleri ve dijital ürün pasaportu çalışmaları da sürecin önemli parçaları arasında yer alıyor.

Ürün güvenliğinde dijital dönem başlıyor

Ticaret Bakanlığında düzenlenen Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı’nda konuşan Ömer Bolat, bu yılın temasının Dijital Çağda Ürün Güvenliği Olarak belirlendiğini söyledi. Bolat, dijitalleşmenin ürünlerin yapısını, güvenlik tanımını ve denetim süreçlerini değiştirdiğini vurguladı.

Yazılım hataları, güncellemeler, nesnelerin interneti kaynaklı arızalar, otonom cihaz sorunları ve siber güvenlik risklerinin artık ürün güvenliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Bolat, uygunluk değerlendirme süreçlerinin de buna göre dönüştüğünü ifade etti.

TAREKS’te başvuru sayısı 1,3 milyona ulaştı

Bolat, 2011 yılında devreye alınan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) hakkında da bilgi verdi. Geçen yılın başında yenilenen sistemin yapay zeka destekli yeni bir yapıya kavuştuğunu, kayıt ve yetkilendirme işlemlerinin evrak yükünden arındırıldığını aktardı.

Açıklamaya göre TAREKS’te kayıtlı aktif firma sayısı yüzde 8 artışla 130 bine, aktif kullanıcı sayısı ise yüzde 48 artışla 32 bine yükseldi. Sanayi ürünlerinin ithalatı için TAREKS’e yapılan başvuru sayısı, 2025 yılının ocak-mart döneminde 1 milyon iken bu yılın aynı döneminde yüzde 30 artışla 1,3 milyona çıktı. Sistem günlük ortalama 20 bin başvuruyu risk analizi sürecinden geçiriyor.

E-ithalatta güvensiz ürün oranı yüzde 81

Bolat, e-ithalat kapsamında ülkeye giren paketlerin farklı noktalarda incelendiğini ve laboratuvar sonuçlarında yüzde 81 oranında güvensiz ürün tespit edildiğini söyledi. Ürünlerin sağlık ve güvenlik kriterlerine 10 ile 40 kat arasında değişen oranlarda uymadığının anlaşıldığını belirtti.

Bu gelişmenin ardından, 1 Şubat 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yurt dışı e-ticaret platformları üzerinden e-ithalat adı altında yapılan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının belirli istisnalar dışında durdurulduğu açıklandı. Numuneler, kitaplar, ilaçlar, takviye edici gıdalar ile sensör ve manyetik kart gibi kritik bilişim parçaları bu kısıtlamadan muaf tutuldu.

E-ticaret platformlarına yeni yükümlülükler

Bolat, tüketicilerin internette ürün güvenlik uyarılarını, uygunluk işaretlerini ve imalatçı-ithalatçı bilgilerini görebildiğini söyledi. Yurt dışı kaynaklı internet sitelerinden doğrudan Türkiye’ye satış yapan işletmeler için Türkiye’de yerleşik bir iktisadi işletme bulundurma zorunluluğu getirildiğini hatırlattı.

Ayrıca e-ticaret platformlarının ürün güvenliği temas noktası belirlemesinin zorunlu olduğunu, vatandaşların şikayet ve bildirimlerini bu noktalar üzerinden iletebildiğini ifade etti. Güvensiz ve mevzuata aykırı ilanların ise bildirimden sonra en geç 24 saat içinde yayından kaldırılması gerekiyor.

E-PGD sistemi ne getirecek?

Bolat’ın açıkladığı e-PGD Sistemi, piyasa gözetim ve denetim kuruluşlarına veri temelli ve hızlı karar alma kapasitesi kazandıracak. Sistem, yapay zeka destekli metin ve görsel analiziyle güvensiz ürünleri tespit edecek. TAREKS ve PGD-BİS verilerinden yararlanacak altyapı sayesinde riskli ürünler doğrudan denetçilerin önüne düşecek.

Bolat, sistemin Güvenli Ürün, Güvenli Gelecek Vizyonuyla çok yakında açılacağını söyledi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile birlikte Eko-tasarım Gereklilikleri Tüzüğü’nün uyumlaştırıldığını, Dijital Ürün Pasaportu ve Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü için de çalışmaların sürdüğünü aktardı.

AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas da Türkiye’de e-ticaret pazar yerlerinin son yıllarda ciddi büyüme gösterdiğini belirterek, bu hızlı değişimin piyasa düzenlemelerini daha kritik hale getirdiğini söyledi.