Gana’da Lgbtq+ Karşıtı Yasa Tasarısı Onay Öncesi İncelenecek

Gana Cumhurbaşkanı John Mahama, parlamentodan geçen LGBTQ+ karşıtı yasa tasarısının resmi onaydan önce hukuki incelemeye alınacağını açıkladı. Mahama, düzenlemenin hükümet tarafından hazırlanmadığını, milletvekilleri tarafından sunulan bir teklif olduğunu belirtti. Metnin hukuk danışmanları ve başsavcı tarafından değerlendirileceği bildirildi.

Londra’da konuşan Mahama, tasarının tüm yönleriyle gözden geçirileceğini söyledi. İnceleme sürecinde sorun tespit edilmesi halinde dosyanın danışma organı olan Council of State’e gönderilebileceğini ifade etti. Cumhurbaşkanı ayrıca, parlamentodaki kabul sürecinde bazı usul eksiklikleri bulunduğunu ve bu başlıkların Meclis Başkanı tarafından ele alındığını dile getirdi.

Gana’daki LGBTQ+ karşıtı yasa tasarısında neler var?

Parlamentoda cuma günü kabul edilen tasarı, kendisini lezbiyen, gey, biseksüel, trans ya da queer olarak tanımlayan kişiler için üç yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Düzenlemede ayrıca yasaklanan fiillerin polise bildirilmesini zorunlu kılan bir ihbar yükümlülüğü de yer alıyor.

Metinde, eşcinsel bireylere tıbbi hizmet veren sağlık çalışanları, hukuki destek sunan meslek mensupları ve LGBTQ+ konularında haber yapan medya çalışanları için ceza muafiyeti bulunuyor. Buna karşılık, LGBTQ+ bireylerin müttefiki ya da destekçisi olarak tanımlanan kişilerin hapis cezasıyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

John Mahama neden inceleme kararı aldı?

John Mahama, tasarının özel üyeler tarafından sunulan bir teklif olması nedeniyle doğrudan hükümet tasarısı niteliği taşımadığını vurguladı. Bu nedenle metnin hem hukuki hem de usule ilişkin yönlerinin ayrıntılı biçimde inceleneceğini söyledi.

Mahama’nın açıklaması, Londra’daki Chatham House düşünce kuruluşunda düzenlenen soru-cevap oturumunda geldi. Cumhurbaşkanı, parlamentodaki kabul aşamasında bazı prosedürel aksaklıklar bulunduğunu, bu eksiklerin giderilmesi için de çalışma yürütüldüğünü kaydetti.

Tasarı daha önce de gündeme gelmişti

Gana parlamentosunda benzer içerikte bir düzenleme ikinci kez destek bulmuş oldu. İlk benzer teklif, başkent Accra’daki bir LGBTQ+ kaynak merkezinin kapatılmasının ardından Ağustos 2021’de parlamentoya sunulmuştu.

Eski Cumhurbaşkanı Nana Akufo-Addo, görevden ayrılmadan önce tasarının önceki versiyonunu onaylamamıştı. 2024’te parlamentodan geçen metin Yüksek Mahkeme’de açılan çok sayıda dava nedeniyle yargıya taşınmış, Akufo-Addo da onay vermemesine gerekçe olarak bu hukuki süreci göstermişti.

Düzenleme bu yıl partiler üstü bir milletvekili grubu tarafından yeniden parlamentoya getirildi. Gana parlamentosundaki azınlık partisi mensupları ise 2024’te kabul edilen versiyonu tercih ettiklerini açıkladı. Azınlık sözcüsü John Ntim Forjour, mevcut değişikliklerin tasarının caydırıcılığını ve etkisini zayıflattığını savundu.

İnsan hakları örgütleri ile destekleyenler ne diyor?

Tasarı, cinsel azınlıkların haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti. Human Rights Watch, Accra’da düzenlemeyi inceleyen anayasa ve hukuk işleri komitesine sunduğu görüşte tasarının tamamen geri çekilmesini istedi.

Düzenlemeyi savunan çevreler ise yasanın Gana’daki aile değerlerini koruyacağını öne sürüyor. Mahama da göreve geldiği geçen yıldan bu yana dini liderlerin daha sert eşcinsellik karşıtı adımlar atılması yönündeki baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. Gana’da aynı cinsiyetten ilişkiler, Britanya sömürge döneminden kalan yasalar kapsamında zaten yasak durumda.

Afrika’da benzer yasalar nasıl ilerliyor?

Son yıllarda Afrika’daki çeşitli ülkelerde LGBTQ+ haklarını hedef alan yasal düzenlemeler öne çıkıyor. Senegal parlamentosu mart ayında, aynı cinsiyetten çiftlerin cinsel ilişkileri için azami 10 yıl hapis cezası öngören ve eşcinselliğin teşvikini suç sayan benzer bir düzenlemeyi kabul etti.

Uganda ise 2023 yılında belirli aynı cinsiyetten ilişki fiilleri için idam cezası içeren bir yasayı yürürlüğe koydu. Gana’daki son tasarı da kıtadaki en sert yasal girişimlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Yasa tasarısında sonraki süreç ne olacak?

Gana’da parlamentodan geçen düzenlemenin yürürlüğe girip girmeyeceği, yapılacak hukuki inceleme ve cumhurbaşkanının onay sürecinin ardından belli olacak. Tasarıyla ilgili resmi değerlendirme süreci sürüyor.