Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının Somali'deki görev süresinin 27 Temmuz 2026'dan itibaren iki yıl daha uzatılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresini kabul etti.

Kararla TSK unsurlarının Somali'nin güvenliği, terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesi ve deniz yetki alanlarındaki tehditlere karşı yürütülen iş birliğine desteği devam edecek.

Tezkere, Anayasa'nın 92'nci maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla TBMM'ye sunuldu. Kabul edilen metin, 27 Temmuz 2024 tarihli ve 1423 sayılı önceki Meclis kararının süresini uzatıyor.

Görev süresi hangi tarihe kadar uzatıldı?

TBMM'nin kabul ettiği kararla mevcut yetki 27 Temmuz 2026 tarihinden başlayarak iki yıl daha geçerli olacak.

Bu süre boyunca Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının görevinin kapsamı, miktarı ve zamanlaması Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek. Tezkerede konuşlandırılacak personel sayısı veya birliklerin ayrıntılı görev yerleri açıklanmadı.

İhtiyaca göre eğitim, danışmanlık, teknik destek ve güvenlik iş birliği faaliyetlerinin sürdürülmesi öngörülüyor. Türkiye ayrıca üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla koordinasyon sağlayabilecek.

Tezkerenin kapsamı ne?

Kabul edilen tezkere yalnızca Somali'nin kara ülkesindeki faaliyetleri değil, ülkenin deniz yetki alanlarını da kapsıyor.

TSK unsurlarının destek vereceği başlıca alanlar şöyle sıralanıyor:

  • Terör örgütleriyle mücadele
  • Deniz haydutluğu ve korsanlığın önlenmesi
  • Yasa dışı balıkçılıkla mücadele
  • Kaçakçılık faaliyetlerinin engellenmesi
  • Somali güvenlik güçlerinin eğitimi
  • Savunma ve güvenlik kurumlarının kapasitesinin geliştirilmesi
  • Deniz güvenliğinin güçlendirilmesi
  • Ortaklaşa belirlenecek bölgelerde güvenlik desteği

Faaliyetlerin Somali yönetimiyle yapılacak koordinasyon çerçevesinde yürütülmesi öngörülüyor.

Türkiye-Somali iş birliği ne zaman başladı?

Türkiye ile Somali arasındaki ilişkiler 2011 yılından bu yana siyasi, ekonomik, insani ve güvenlik alanlarında genişledi.

Türkiye, Somali'deki insani krizin uluslararası gündeme taşınması, altyapı projeleri, sağlık ve eğitim hizmetleriyle başlayan desteğini zaman içinde kurumsal iş birliğine dönüştürdü.

İki ülke arasında askerî eğitim, teknik ve bilimsel iş birliği, savunma sanayii ve askerî mali iş birliği alanlarında anlaşmalar imzalandı.

Bu anlaşmalar kapsamında Somali ordusunun yeniden yapılandırılması, personel eğitimi ve terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesi için uzun süredir destek veriliyor.

Askerî eğitim faaliyetleri sürecek

Türkiye'nin Somali'deki güvenlik iş birliğinin önemli ayaklarından biri askerî eğitim faaliyetleri oluşturuyor. Somali güvenlik güçlerinin kendi ülkesindeki tehditlere karşı daha etkili hareket edebilmesi için personel yetiştirilmesi hedefleniyor.

Eğitim programları temel askerlik, birlik yönetimi, liderlik, lojistik ve farklı operasyon alanlarını kapsayabiliyor. Görevin ayrıntıları, iki ülkenin yetkili kurumları tarafından ihtiyaçlara göre belirleniyor.

Tezkerenin uzatılmasıyla mevcut programların kesintiye uğramadan devam etmesi ve Somali'nin kendi güvenlik sorumluluğunu üstlenme kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.

Deniz yetki alanları neden önemli?

Somali, Hint Okyanusu ve Aden Körfezi'ne uzanan stratejik bir kıyı şeridine sahip. Bölge, uluslararası ticaret yolları ve enerji taşımacılığı bakımından önemli güzergâhların yakınında bulunuyor.

Korsanlık, yasa dışı balıkçılık ve kaçakçılık faaliyetleri, Somali'nin ekonomik kaynaklarını ve bölgesel deniz güvenliğini tehdit ediyor.

Tezkerenin deniz yetki alanlarını da kapsaması, Türkiye'nin desteğinin yalnızca kara güvenliğiyle sınırlı olmayacağını gösteriyor. Somali'nin deniz kaynaklarını koruyabilmesi ve kıyı güvenliğini güçlendirmesi için eğitim ve teknik desteğin sürdürülmesi planlanıyor.

Terörle mücadele vurgusu

Somali, uzun yıllardır Eş-Şebab başta olmak üzere terör örgütlerinin saldırılarıyla mücadele ediyor. Bu tehdit, ülkedeki kamu kurumlarının işleyişini, ekonomik kalkınmayı ve sivillerin güvenliğini doğrudan etkiliyor.

Tezkerede Türkiye'nin Somali'nin terörle mücadele kapasitesini geliştirme çabalarına uluslararası toplumla birlikte destek verdiği belirtildi.

TSK'nın görevi, Somali güvenlik güçlerinin eğitilmesi ve kurumsal kapasitesinin artırılması temelinde yürütülüyor. Operasyonel kapsamın dönemsel ihtiyaçlara göre yetkili makamlarca belirlenmesi öngörülüyor.

Görevin miktarını ve zamanlamasını kim belirleyecek?

TBMM'nin verdiği yetki çerçevesinde Somali'ye gönderilecek TSK unsurlarının kapsamı, miktarı ve görev takvimi Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek.

Bu düzenleme, sahadaki güvenlik koşulları ve Somali yönetiminin ihtiyaçlarına göre görev yapısının değiştirilebilmesine imkân tanıyor.

Tezkerede belirli bir asker sayısı veya sabit operasyon takvimi yer almıyor. Bu nedenle kamuoyunda paylaşılmayan sayı ve konum bilgilerine ilişkin tahminlerin kesin bilgi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Üçüncü ülkelerle iş birliği yapılabilecek

Tezkere, Türkiye'nin Somali'deki faaliyetlerde üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapabilmesine de olanak sağlıyor.

Somali'deki güvenlik sorunu bölgesel ve uluslararası etkiler taşıdığı için Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler ve farklı ülkeler çeşitli destek programları yürütüyor.

Türkiye'nin ikili anlaşmalar temelindeki faaliyetleri, ihtiyaç hâlinde bu uluslararası çalışmalarla koordineli biçimde sürdürülebilecek. Böylece eğitim, danışmanlık ve deniz güvenliği alanlarında kaynakların daha etkili kullanılması hedefleniyor.

Karar ne anlama geliyor?

TBMM'nin kabul ettiği iki yıllık uzatma, Türkiye'nin Somali'yle güvenlik iş birliğini uzun vadeli olarak sürdürme iradesini gösteriyor.

Karar, mevcut askerî eğitim ve danışmanlık faaliyetlerinin hukuki dayanağını devam ettirirken deniz güvenliği alanındaki iş birliğinin de sürmesine imkân tanıyor.

Bundan sonraki süreçte görevin personel sayısı, faaliyet bölgeleri ve takvimi yürütme organı tarafından belirlenecek. Somali'deki güvenlik şartları ve iki ülke arasındaki ortak planlama, uygulamanın kapsamını şekillendirecek.

Tezkerenin kabulüyle TSK unsurlarının Somali'deki görevi 27 Temmuz 2026'dan itibaren iki yıl daha devam edecek.