Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı belediye denetimlerinde zabıta ve itfaiye teşkilatlarının memur yerine şirket işçileriyle çalıştırıldığını 26 belediye ve bağlı idarede bulgu konusu yaptı. Büyükşehirlerde sayılar yüzlerle ifade ediliyor. Denetçilere göre işçinin rıza göstermesi ya da eğitim almış olması, bu görevleri üstlenmesine hukuki dayanak oluşturmuyor.

Hangi belediyede kaç kişi çalıştırıldı

Raporlarda öne çıkan rakamlar şöyle:

  • Manisa Büyükşehir: hizmet alımıyla temin edilen 835 işçi fiilen itfaiye ve zabıtada görevlendirildi; 468'i itfaiyede, 367'si zabıtada.
  • Denizli Büyükşehir: 392 personel fiilen itfaiyede çalıştırıldı.
  • Gaziantep Büyükşehir: 107 işçi zabıtada, 243 işçi itfaiyede.
  • Sakarya Büyükşehir: toplam 224 kişi; 196'sı itfaiyede, 28'i zabıtada.
  • Çorum: 13 işçi zabıtada, 20 işçi itfaiyede.
  • Kastamonu: doğrudan temin yöntemiyle şirketten istihdam edilen 20 kişi zabıtada, 9 kişi itfaiye erliğinde.
  • Seferihisar: hizmet alım sözleşmesiyle çalışan 9 kişi zabıta memuru olarak görevlendirildi.

Samsun ve Kahramanmaraş büyükşehir belediyeleri ile Sivas, Çankırı, Bolu, Bitlis, Kuşadası ve Esenler dahil çok sayıda belediyede de aynı başlık bulgu olarak yer aldı.

Reklamlar

Esenler'de şirket personeli zabıta kıyafetiyle işlem yaptı

Listedeki en ağır tespitlerden biri İstanbul Esenler Belediyesi'ne ilişkin. Rapora göre belediye şirketinin 70 personeli zabıta teşkilatında zabıta memuru olarak görevlendirildi, resmî zabıta kıyafetiyle görev yaptı ve işlem tesis etti. Bu personelden bazıları, başkanlık oluruyla unvan değişikliği yapılarak kadrolu zabıta memurlarının amiri olarak görevlendirildi. Belediye cevabında, "Destek Zabıta Sorumlusu" görevlendirmesinin zabıta sayısının yetersizliğinden kaynaklandığını ve görevlendirmelerin sonlandırıldığını bildirdi.

Sayıştay gerekçesini hangi hükümlere dayandırdı

Bulguların tamamı Anayasa'nın 128. maddesine dayanıyor. Maddeye göre genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinden asli ve sürekli nitelikte olanlar memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülüyor. Aynı ilke 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde yer alıyor; 5. madde ise kanuna tabi kurumların dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramayacağını düzenliyor. Bolu raporunda Anayasa Mahkemesi'nin 26 Haziran 2019 tarihli kararına da atıf yapıldı; kararda itfaiye hizmetinin kamu görevlileri eliyle yürütülmesinin zorunlu olduğu belirtiliyor.

Belediye İtfaiye Yönetmeliği'ne göre itfaiyede hizmet alımıyla gördürülebilecek işler bina ve tesislerin temizlik ve güvenlik hizmetleriyle sınırlı. Zabıta Yönetmeliği ise belediyede çalışan memurların zorunlu hallerde zabıtanın yalnızca büro hizmetlerinde, yılda altı ayı geçmemek üzere görevlendirilmesine izin veriyor. Raporlarda ayrıca büyükşehir norm kadroları arasında "zabıta ve itfaiye yardımcı personeli" adlı bir kadronun bulunmadığı kaydedildi. Şirketin sermayesinin tamamının belediyeye ait olması da işçi statüsünü değiştirmiyor.

İdarelerin savunması kabul görmedi

Samsun Büyükşehir, işçilerin birimlere yardımcı olmak üzere görevlendirildiğini söyledi. Kahramanmaraş Büyükşehir ise depremden sonra doğan acil personel ihtiyacına dayandı ve itfaiyenin memur eliyle yürütülmesi için işlem yapacağını bildirdi. Sayıştay'ın sonucu değişmedi: memurlarca yürütülmesi gereken hizmetlerde şirket personeli istihdamı sona erdirilmeli. Bitlis'te ise tablo tersine de işledi; şirket işçileri zabıtada çalışırken kadrolu 2 zabıta başka birimde görevlendirilmişti ve belediye 657 sayılı Kanun'a tabi zabıta memuru alımına gideceğini bildirdi.

Sıkça sorulan sorular

Şirket personeli neden zabıta ve itfaiyenin asli görevlerinde çalıştırılamıyor?

Anayasa’nın 128. maddesi, asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesini öngörüyor. Şirketin belediyeye ait olması personelin işçi statüsünü değiştirmiyor.

İtfaiyede hangi işler hizmet alımıyla gördürülebiliyor?

Belediye İtfaiye Yönetmeliği, bina ve tesislerin temizlik ve güvenlik hizmetlerinin doğrudan hizmet alımıyla gördürülmesine izin veriyor.

Zabıtaya geçici görevlendirme nasıl yapılabiliyor?

Belediyede çalışan memurlar zorunlu hallerde zabıtanın yalnızca büro hizmetlerinde, bir yılda altı ayı geçmemek üzere görevlendirilebiliyor.

Ayrıntılar 14 Kasım tarihli haberde yer alıyor.