2026 Nobel Fizik Ödülü’nün sahibi Francis Halzen oldu. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Belçika doğumlu fizikçiyi IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoların keşfindeki rolü nedeniyle ödüle layık gördü.

Halzen’in çalışmaları, evrendeki en şiddetli olayların yalnızca ışıkla değil, nötrinolar üzerinden de incelenebilmesinin önünü açtı.

Antarktika buzunu dev bir dedektöre dönüştürdü

IceCube Nötrino Gözlemevi, Güney Kutbu’ndaki yaklaşık bir kilometreküplük buz kütlesinin içine yerleştirilen binlerce algılayıcıdan oluşuyor.

Nötrinolar elektrik yükü taşımıyor ve maddeyle çok zayıf etkileşime girdikleri için tespit edilmeleri son derece zor. Ancak nadiren bir atom çekirdeğiyle etkileştiklerinde ortaya çıkan ışık, buzun içine yerleştirilen sensörler tarafından algılanabiliyor.

Bu sinyallerin yönü ve enerjisi ölçülerek nötrinoların uzaydaki kaynağı hakkında bilgi elde edilebiliyor.

Yeni bir astronomi alanı açıldı

IceCube’un yüksek enerjili kozmik nötrinoları tespit etmesi, bilim insanlarına süpernovalar, kara delikler ve yüksek enerjili diğer kozmik olayların incelenmesi için yeni bir gözlem aracı kazandırdı.

Nobel Komitesi, Halzen’in bilimsel vizyonunun ve uzun yıllara yayılan çalışmalarının yeni bir astronomi alanının ortaya çıkmasında belirleyici olduğunu vurguladı.

Ödül 12 milyon İsveç kronu

2026 Nobel Fizik Ödülü’nün para ödülü 12 milyon İsveç kronu olarak açıklandı.

1944 yılında Belçika’da doğan Francis Halzen, Wisconsin-Madison Üniversitesinde fizik profesörü olarak görev yapıyor.

Halzen, IceCube’un öncülü kabul edilen AMANDA projesinden başlayarak onlarca yıldır Antarktika’da nötrino gözlemleri üzerine çalışıyor.

Nobel Ödülü, 10 Aralık’ta Stockholm’de düzenlenecek törenle sahibine takdim edilecek.