CIA Direktörü John Ratcliffe, ABD istihbarat kurumlarının topladığı verilerin İran'ın niyetine dair ciddi soru işaretleri yarattığını bildirdi. Ratcliffe’in endişelerini Trump ve diğer üst düzey yetkililere resmi olarak ilettiği belirtildi.

Görüşmelere yakın kaynaklar, kabine içinde mutabakata dönük çekincelerin yalnızca Ratcliffe ile sınırlı olmadığını aktardı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth de pazar günü duyurulan mutabakat zaptına ilişkin itirazlarını gündeme taşıdı.

ABD istihbaratı İran için ne söylüyor?

ABD istihbarat kurumlarının değerlendirmeleri, İranlı yetkililerin kendi aralarındaki konuşmalar ile arabuluculara aktarılan mesajların çeliştiğini ortaya koyuyor. Ratcliffe ve Rubio, bu veriler ışığında İran tarafının taahhütlerini yerine getirip getirmeyeceğinden şüphe duyduğunu ifade etti.

Üst düzey yetkililer, pazar günkü resmi açıklamadan önce kritik toplantılar yaparak gizli verileri değerlendirdi. Beyaz Saray yetkilisi, Trump'ın tüm görüşleri dinlediğini ancak nihai karar verici olduğunu söyledi.

Mutabakat zaptında hangi maddeler yer alıyor?

Pazar günü yürürlüğe giren mutabakat zaptı, nükleer maddelerde tarafların 60 gün içinde uzlaşmasını öngörüyor. Metnin, İran'ın nükleer silahlara ulaşmasını engellemeyi yasal güvenceye bağladığı belirtiliyor.

  • 60 gün içinde nükleer maddelerde uzlaşma hedefi bulunuyor.
  • İran, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklayamayacak.
  • İran, küresel enerji arzını tehdit edemeyecek.
  • Taraflar, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının akıbetini çözmeyi kabul ediyor.
  • Müzakereler sürerken İran, nükleer programındaki mevcut statüyü koruyacak.

ABD yönetimi ise müzakere süresince yeni yaptırım kararı almayacağını ve bölgeye asker göndermeyeceğini taahhüt etti. Nihai anlaşma tamamlandığında, savaş için seferber edilen askeri güçlerin 30 gün içinde geri çekilmesi ve ekonomik yaptırımların takvime göre sona ermesi öngörülüyor.

Görüşme takviminde hangi tarihler öne çıkıyor?

Müzakerelerin sonraki aşaması için Vance, Witkoff ve Kushner'in cuma günü bir görüşme yapacağı bildirildi. ABD heyetinin bu görüşmede İran Meclis Başkanı Mohammad-Bagher Ghalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile masaya oturması bekleniyor.

İki üst düzey ABD yetkilisi, pazartesi günkü brifingde İran'ın kazanımlarının atacağı adımlara bağlı olduğunu söyledi. Aynı yetkililer, iki veya üç hafta içinde Tahran'ın tavizler konusunda samimi olup olmadığının anlaşılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı için hangi düzenleme gündemde?

Mutabakat zaptı, nükleer koşullardan bağımsız olarak Hürmüz Boğazı'nın kısa süre içinde ticarete açılmasını şart koşuyor. İran'ın ticari gemilerin güvenli ve ücretsiz geçişi için 60 gün boyunca tüm imkanlarını seferber etmesi öngörülüyor.

Belgelerde, ABD'nin deniz ablukasını kademeli şekilde hafifletip 30 gün içinde tamamen kaldıracağı ifade ediliyor. İran'ın ayrıca boğazın gelecekteki yönetimi ve denizcilik hizmetleri için Umman ile ortak diyalog başlatacağı belirtiliyor.

Mutabakat sürecinde en dikkat çeken başlıklardan biri de İran'ın dondurulan finansal varlıklarının akıbeti oldu. Nihai anlaşmanın, İran'ın ekonomik kalkınması ve yeniden imarı için 300 milyar dolarlık bir fon kurulmasını öngördüğü aktarılıyor.