TBMM Genel Kurulu, Karayolları Trafik Kanunu'nda aday sürücülere ilişkin değişiklik içeren kanun teklifinin ilk yedi maddesini kabul etti. Düzenlemeye göre ilk kez sürücü belgesi alanlar ile belgesi iptal edildikten sonra yeniden ehliyet almaya hak kazananlar iki yıl süreyle aday sürücü sayılacak.

Adaylık döneminde belirli ağır ihlallerin yapılması, 75 ceza puanının aşılması veya 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması hâlinde sürücü belgesi iptal edilecek.

Dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı ve emniyet kemeri gibi koruyucu sistemlere ilişkin kuralların herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi de iptal nedeni olacak.

Kimler aday sürücü sayılacak?

Düzenleme iki grubu kapsıyor:

  • İlk kez sürücü belgesi alanlar
  • Sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden almaya hak kazananlar

Bu kişiler, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren iki yıl boyunca aday sürücü statüsünde olacak.

İki yıllık süre içinde kurallara uygun araç kullananların adaylık durumu sona erecek ve normal sürücü statüsü devam edecek.

Ehliyet hangi durumlarda iptal edilecek?

Kabul edilen maddelere göre aday sürücü belgesi şu durumlarda iptal edilecek:

  • Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin yapılması
  • Toplam 75 ceza puanının aşılması
  • Araç türüne bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması
  • Dönüş kurallarının üç kez ihlal edilmesi
  • Yayalara ilk geçiş hakkı verilmesine ilişkin kuralın üç kez ihlal edilmesi
  • Emniyet kemeri ve diğer koruyucu sistemlerin kullanımına ilişkin kuralın üç kez ihlal edilmesi

Üç ihlal şartı, sayılan kurallardan herhangi birinin adaylık döneminde üç defa ihlal edilmesini ifade ediyor.

Geçici geri alma gerektiren ihlaller neler olabilir?

Kanunda bazı ağır trafik ihlalleri sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiriyor.

Alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, drift, tehlikeli sürüş ve belirli ağır ihlaller bu kapsama girebiliyor. Aday sürücünün böyle bir ihlal işlemesi, belgesinin yalnızca geçici alınması yerine aday sürücü belgesinin iptali sonucunu doğurabilecek.

Her olayın uygulanacak madde ve resmî tutanak üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.

0,20 promil sınırı uygulanacak

Normal sürücüler için araç türüne göre farklı alkol sınırları bulunurken aday sürücüler açısından 0,20 promilin üzerindeki ölçüm iptal nedeni olacak.

Bu düşük sınır, adaylık döneminde alkollü araç kullanımına daha sıkı yaptırım uygulanması anlamına geliyor.

Alkol ölçümüne itiraz süreçleri ve sağlık kuruluşundaki testler mevcut mevzuat çerçevesinde yürütülecek.

Ehliyeti iptal edilen yeniden nasıl alacak?

Aday sürücü belgesi iptal edilen kişi, yeniden ehliyet almak için sürücü kursuna kayıt yaptırmak ve eğitimleri tamamlamak zorunda olacak.

Yazılı ve uygulamalı sınavlarda başarılı olarak yeniden motorlu taşıt sürücüsü sertifikası alınması gerekecek.

Ayrıca psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinden sürücülüğe engel durum bulunmadığını gösteren belge istenecek.

Cezaların ödenmesi şart

Yeniden ehliyet başvurusu yapılabilmesi için aday sürücünün kesinleşmiş idari para cezalarını ödemesi gerekecek.

İhlal için kanunda bir bekleme süresi bulunuyorsa bu sürenin de tamamlanması şart olacak.

Kurs ve sınav süreçlerinin yeniden başlaması, ehliyeti iptal edilen kişi için ek zaman ve maliyet oluşturacak.

İşlemleri kim yapacak?

Aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin işlemler, kanunda görev ve yetki verilen trafik zabıtası tarafından yürütülecek.

İhlaller elektronik denetim, trafik tutanağı, alkol ölçümü veya diğer resmî kayıtlar üzerinden sisteme işlenecek.

Sürücülerin ceza puanlarını ve belgelerine ilişkin işlemleri e-Devlet üzerinden takip etmesi mümkün olacak.

Düzenleme hemen yürürlüğe girdi mi?

TBMM Genel Kurulunda kanun teklifinin ilk yedi maddesi kabul edildi. Yasama sürecinin tamamlanması, metnin bütününün kabul edilmesi ve yürürlük hükümlerine göre Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.

Bu nedenle uygulamanın başlangıç tarihi, nihai kanun metni ve Resmî Gazete yayımıyla kesinleşecek.

Sürücülerin sosyal medyadaki farklı listeler yerine yürürlüğe giren resmî metni esas alması gerekiyor.

Yeni kuralların amacı ne?

Düzenlemeyle sürücülüğün ilk iki yılında trafik güvenliğini tehlikeye atan davranışların azaltılması hedefleniyor.

Yeni sürücülerde deneyim eksikliği, hız ve karar hataları kaza riskini artırabiliyor. Daha sıkı ceza puanı ve iptal sistemiyle kurallara uyumun güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Aday sürücülerin özellikle alkol, yaya önceliği, dönüş ve emniyet kemeri kurallarına dikkat etmesi gerekiyor.

Üç ihlal birbirinden farklı olabilir mi?

Kabul edilen metindeki ifade, dönüş kuralları, yaya önceliği ve koruyucu sistemlere ilişkin hükümlerin herhangi birinin üç kez ihlal edilmesine dayanıyor. Uygulamanın ayrıntısı, nihai kanun metni ve ikincil düzenlemelerle daha açık hâle gelebilir.

Sürücülerin yalnızca ceza yazıldığı anda değil, cezanın sistemde kesinleşmesi ve puana dönüşmesi aşamalarını da takip etmesi önem taşıyor. Hatalı olduğu düşünülen trafik cezası için kanundaki süre içinde itiraz yolu kullanılabilir.

Mevcut aday sürücüler de takip etmeli

Yürürlük maddesi, düzenlemenin mevcut aday sürücülere nasıl uygulanacağını belirleyecek. Kanunların geçmişe yürümemesi ilkesi nedeniyle yürürlük tarihinden önceki ve sonraki ihlallerin nasıl sayılacağı resmî metinden kontrol edilmeli.

Resmî Gazete yayımı sonrasında İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün uygulama ayrıntılarını duyurması bekleniyor.