Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 14 Temmuz 2026 Salı günü TBMM'de düzenlenen grup toplantısında, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da toplanan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ni değerlendirdi. Bahçeli, ittifakın bir eşikte olduğunu belirterek "NATO yeni bir devrin şafağındadır" dedi ve Türkiye'yi "yeni dönemin kurucu aktörlerinden biri" olarak tanımladı.

Konuşma, zirvenin üzerinden bir hafta geçtikten ve Hürmüz Boğazı hattındaki ABD-İran gerilimi yeniden tırmandıktan sonra geldi. Bahçeli'nin mesajları üç ana eksende toplandı: ittifak içi güven, savunma sanayiindeki kısıtlamalar ve Türkiye'nin Avrupa Birliği süreci.

Ankara Zirvesi'nde hangi başlıklar masaya geldi?

Bahçeli, Ankara'da toplanan zirveyi sıradan bir diplomasi faaliyeti gibi okumanın eksik bir değerlendirme olacağını savundu. MHP liderine göre başkentte 70 yılı aşan ittifak hukukunun muhasebesi yapıldı.

Bahçeli'nin aktardığına göre zirvede ele alınan başlıklar geniş bir güvenlik kuşağını kapsadı:

  • NATO'nun 5. maddesindeki müşterek savunma ilkesi ve Ukrayna'ya verilen askerî desteğin geleceği
  • 50 milyar doları aşan yeni tedarik hamleleri ile savunma sanayiinde ortak üretim arayışları
  • Avrupa'nın yıllardır ertelediği caydırıcılık açıkları
  • Müttefikler arasındaki ambargo ve kısıtlama çelişkileri
  • İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer emniyeti
  • Suriye'de açılmak istenen yeni sayfa ile Doğu Akdeniz ve Mavi Vatan hassasiyetleri

MHP lideri, güvenliğin artık yalnızca savunma bütçesinin büyüklüğüyle değil, o bütçeyi sahada kabiliyete çevirebilen üretim sürekliliğiyle ölçüleceğini vurguladı. Bahçeli'ye göre kâğıttaki taahhüdün fabrikada üretime, üretimin sahada kabiliyete dönüşmesi yeni dönemin asıl sınavı.

Hürmüz krizi ve "mutabakat bitti" açıklaması

Bahçeli'nin konuşmasının en sert bölümü, zirve devam ederken ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la yürütülen mutabakat sürecinin kendisi açısından sona erdiğini açıklamasına ayrıldı.

MHP lideri, bir mutabakatın bir şahsın değil devletin taahhüdü olduğunu belirterek, açıklamanın zirve sırasında yapılmasını "düşündürücü" buldu. Bahçeli, İran'ın yeniden bombalanmasının barışa duyulan güveni sarstığını ileri sürdü.

Bahçeli, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararının doğrudan saldırganlık olarak okunmasının eksik bir değerlendirme olduğunu savundu. MHP lideri, boğazın dünya ekonomisinin, enerji arzının ve deniz ticaretinin bağlandığı stratejik bir geçit olduğunu hatırlattı.

Bahçeli'ye göre buradaki her kesinti, petrol ve doğal gaz taşıyan gemilerden başlayarak üretim maliyetlerine, ulaşım giderlerine ve nihayetinde gıda fiyatlarına uzanıyor. MHP lideri, "Hürmüz'den yükselen gerilim felakete dönüşmeden durdurulmalıdır" ifadesini kullandı ve öncelikle saldırıların durdurulmasını, ardından mutabakatın yeniden işler hale getirilmesini istedi.

Müttefikler arası ambargo tartışması

MHP lideri, ittifakın gerçek gücünün envanterin büyüklüğünden değil, üyelerin sözüne duyulan güvenden ve müttefiklik hukukunun korunmasından geldiğini savundu.

Bahçeli, müttefikler arasında örtülü ambargo, lisans kısıtlaması, siyasi blokaj ve tedarik engeli gibi uygulamaların ittifak hukukunu yaraladığını öne sürerek, "NATO'da müttefiklere ambargo ortadan kalkacak mı?" sorusunu yöneltti.

Bahçeli, F-35 programına ilişkin müzakerelerin ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması sürecinin yeniden ele alınmasını önemli bulduğunu belirtti. MHP liderine göre Türkiye'nin sahadaki katkısı kabul edilirken savunma kabiliyetinin siyasi hesapların konusu yapılması tutarlı değil.

Bahçeli, Türkiye adına atılacak olumlu adımların bir lütuf değil, hakkaniyetin yerini bulması anlamına geleceğini söyledi. MHP lideri ayrıca NATO gündemindeki uzay güvenliği başlığına ve İMECE uydu programına dikkat çekti.

Avrupa Birliği süreci neden yeniden gündemde?

Bahçeli, Avrupa'nın bir yol ayrımında olduğunu belirterek, açılması gereken müzakere fasıllarının bloke edildiğini ve verilen sözlerin tutulmadığını savundu.

MHP lideri, Türkiye'nin bir yükümlülükten kaçmadığını, ayrıcalık da talep etmediğini; yalnızca çifte standartların son bulmasını istediğini söyledi. Bahçeli, "Türkiye'nin yeri Avrupa'nın bekleme salonu değildir" ifadesini kullandı.

Bahçeli'ye göre Avrupa Birliği, Türkiye'yi bekleme odalarında tutarken kendi stratejik ufkunu daraltmış durumda. MHP lideri, Türkiye'nin olmadığı bir denklemin başarılı olamayacağını savundu.

Zirvenin arka planı: 22 yıl sonra Türkiye

Ankara Zirvesi, Türkiye'nin 2004 İstanbul Zirvesi'nin ardından ev sahipliği yaptığı ikinci NATO liderler zirvesi oldu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirvenin Ankara'da yapılacağını 19 Ağustos 2025'te resmen duyurmuştu.

Zirvenin Türkiye'de düzenleneceği, daha önce 2024 Washington Zirvesi'nin sonuç bildirgesinde açıklanmış, 2025 Lahey Zirvesi'nde bir kez daha teyit edilmişti.

İsveç'in katılımıyla 32 üyeye ulaşan ittifakın devlet ve hükümet başkanları, Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi. Zirve, Trump'ın yeniden ABD Başkanı seçilmesinin ardından NATO müttefikleriyle katıldığı ilk büyük yüz yüze liderler toplantısı olması bakımından da öne çıktı.

Zirveye giden süreçte Türkiye, F-35 programına yeniden dâhil olma talebini, Çelik Kubbe hava savunma sistemini ve savunma sanayiindeki kazanımlarını gündeme taşımıştı.

Zirvenin ekonomik yansımaları

Savunma sanayiine yönelik tedarik hamleleri, yalnızca askerî değil sınai bir başlık. NATO üyelerinin savunma harcamalarını artırma taahhüdü, ortak üretim ve yerli sanayi payı tartışmasını da beraberinde getiriyor.

Türkiye, insansız hava araçları, zırhlı araç ve deniz platformları alanında ihracat yapan ülkeler arasında bulunuyor. İttifak içi tedarik kısıtlamalarının gevşemesi hâlinde, savunma sanayii ihracatında yeni pazarların açılması gündeme gelebilir.

Buna karşılık lisans ve alt bileşen tedarikindeki engeller, üretim planlamasında belirsizlik yaratmayı sürdürüyor.