Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmacılığı sektörlerinde kullanılan işletme ve donatım malzemelerinin gümrük muafiyeti uygulamalarını güncelledi. 27 Ekim 2026 tarihli 2026/12 sayılı Genelge ile düzenlenen uygulamanın ayrıntıları, Bakanlığın 19 Kasım 2026 saat 13.40'taki sosyal medya paylaşımı ve Ticaret Bakanlığı Basın Duyurusu ile duyuruldu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ortak yürütülen çalışma doğrultusunda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167/1-9 (d-e) maddesi ile 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 97 ve 107. maddeleri çerçevesindeki muafiyet kodları sektör, eşya ve yetkilendirilmiş yararlanıcı ölçütlerine göre yeniden kurgulandı. Gümrük işlemlerindeki tanımlamaları standart hâle getirmek amacıyla denizcilikte kullanılan donatım ve işletme malzemeleri de artık havacılıkta olduğu gibi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) esas alınarak belirlendi.

Hangi Eşyalar Muafiyet Kapsamında ve 5 Kod Nasıl Ayrılıyor?

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından paylaşılan bilgi kartlarına göre yeni düzenleme üç ana eşya grubunu kapsıyor: deniz ulaştırmacılığında kullanılan donatım ve işletme malzemeleri, hava ulaştırmacılığında kullanılan donatım ve işletme malzemeleri ile yolcu ve yük taşımacılığı yapan hava yolu şirketlerinin ithal edeceği hava taşıtları, motorları ve bunların aksam ile parçaları. Gümrük beyannamelerinde kullanılacak beş muafiyet kodu, yetkili kuruluşları ve ek listeleri ise şöyle ayrılıyor:

Reklamlar
Muafiyet Kodu Kapsamdaki Eşya Grubu Yetkili Kuruluş Eşya Listesi
97DNZ Deniz ulaşım araçlarında kullanılan donatım ve işletme malzemesi Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü Ek-1
BK97A Hava ulaşım araçlarında kullanılan donatım ve işletme malzemesi Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Ek-2
BK97B Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yetkilendirilen hava aracı bakım, tedarik, tasarım ve üretim kuruluşlarının kullandığı eşya Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ek-2
BK972 Yolcu ve yük taşımacılığı yapan hava yolu şirketlerinin bu faaliyetlerinde kullanmak üzere ithal edeceği hava taşıtları ve motorları. Yolcu taşıtlarında koltuk kapasitesi en az 20 olmalı; yük taşıtlarında koltuk kapasitesi sınırlaması uygulanmıyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Ek-3
97AKS Yolcu ve yük taşımacılığı yapan hava yolu şirketlerinin ithal edeceği Ek-2 listesi dışındaki hava taşıtları ve motorlara ait aksam ve parçalar Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Ek-2 dışı aksam ve parça

Duyuruda firmalar ve gümrük müşavirleri için özel bir kurala da dikkat çekildi. Buna göre 97DNZ muafiyet kodu kullanılarak ithal edilen eşyalar için aynı işlemde ayrıca DENTV kodu seçilemeyecek. Ticaret ve ulaşım mevzuatındaki güncel adımları takip eden okurlarımız için yurt dışından emeklilerin taşıtlarına tanınan yeni süre düzenlemesini ve sivil havacılık mevzuatındaki güncel yönetmeliği de daha önce aktarmıştık.

4 Adımlı Başvuru ve BİLGE Sistemine Tanımlama Süreci

2026/12 sayılı Genelge için gerekli bütün teknik altyapı BİLGE sisteminde tamamlanarak devreye alındı. Firmaların hata ve aksama yaşamaması için hem vergi numaralarının sistemle doğru eşleştirilmesi hem de gümrük beyannamelerinde doğru kod ile izin süresinin izlenmesi gerekiyor. Ek-1 ve Ek-2 listelerindeki donatım ve işletme malzemeleri için başvuru ve ithalat süreci dört aşamada ilerliyor:

  • 1. Yetkilendirilme Başvurusu: İşletmeler ilk aşamada Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına başvuruyor. Denizcilik firmaları müracaatlarını Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne, havacılık firmaları ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne (SHGM) iletiyor.
  • 2. Yıllık İzin Yazısının Bildirilmesi: Değerlendirmesi uygun bulunan işletmeler için firma adı, vergi numarası, talep edilen muafiyet kodu ve izin süresi bilgilerini içeren yıllık izin yazıları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğüne bildiriliyor.
  • 3. BİLGE Sisteminde Tanımlama: Sistemde yalnızca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca bildirimi yapılan firmaların vergi numaraları ilgili muafiyet kodlarına tanımlanıyor.
  • 4. GTİP Bazlı İthalatın Yapılması: Muaf ithalat, ilgili kod kapsamında sistemde tanımlı GTİP'lerdeki eşyayla sınırlı. Verilen izin belirli bir süreye bağlıysa eşyanın serbest dolaşıma giriş işlemine bu süre içinde başlanması gerekiyor.

Bakanlık, gümrük müşavirlerinin ve sektör temsilcilerinin yeni adımları eksiksiz izleyebilmesi için Uygulama Broşürü'nün de yayımlandığını bildirdi.

Muafiyet Dışı Kullanım ve Kuruluşlar Arası Devir Şartları

Genelge kapsamında gümrük muafiyetiyle ithal edilen eşyaların kullanım amacı dışında elden çıkarılması veya devredilmesi sıkı kurallara bağlandı. Muafiyetten yararlanamayan kişi, kurum veya kuruluşlara ödünç verme, teminat gösterme, kiralama, devir, satış ya da amaç dışı kullanım talepleri ortaya çıktığında ilgili gümrük idaresine yazılı başvuru yapılması zorunlu tutuluyor. Gümrük idaresi bu tür talepleri eşyanın kontrolü, bilgi ve belgelerin incelenmesi ile gümrük vergilerinin tahsil edilmesi suretiyle sonuçlandırıyor.

Buna karşılık muafiyet hakkına sahip başka bir kişi, kurum veya kuruluşa ödünç verme, kiralama, devretme ya da satış talebi doğduğunda da yine gümrük idaresine yazılı olarak başvuruluyor. Bu durumda gümrük idaresi ibraz edilen bilgi ve belgeleri inceleyerek kuruluşlar arası devir işlemlerini mevzuat hükümleri çerçevesinde karara bağlıyor.