Ehliyeti idari işlemle geri alınan veya iptal edilen sürücüler için hazırlanan teklif, belgelerin sağlık, eğitim ve ödeme şartlarıyla iadesini amaçlıyor. İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt’un 2/4058 esas numaralı kanun teklifi, 16 Kasım 2026’da Meclis Başkanlığına ulaştı ve 18 Kasım 2026’da İçişleri Komisyonuna sevk edildi. Başvuru için 12 ay, belgenin iadesinden sonraki denetim için iki yıl öngören metin komisyon aşamasında bulunuyor. Teklif henüz yasalaşmadı.

Önerilen düzenleme, Karayolları Trafik Kanununa sürücü belgelerinin iadesini ele alan geçici bir madde eklenmesini öneriyor. Kapsama, maddenin yürürlüğe girmesinden önce ehliyeti hakkında idari nitelikte geri alma veya iptal işlemi uygulanmış kişilerin alınması öneriliyor. Başvuru hakkı, metinde sıralanan koşulların tamamının birlikte taşınmasına bağlanması öneriliyor.

Kimler için iade yolu öneriliyor?

Kanun teklifinin birinci maddesi, önce kişinin geçmişteki ihlallerine ve mahkûmiyet durumuna bakılmasını öngörüyor. Alkol ya da uyuşturucu etkisinde araç kullanarak, kasıt veya taksirle ölüme ya da yaralanmaya neden olma fiilinden kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunanlar kapsamın dışında tutulması öneriliyor. Metin, bu koşulu alkol veya uyuşturucu etkisindeki sürüşle bağlantılı olarak kuruyor.

Reklamlar

Alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanma nedeniyle belgesi geri alınanlar için ayrıca beş yıllık geçmişin incelenmesi öneriliyor. Aynı fiilin son beş yıl içinde bir defadan fazla işlenmemiş olması isteniyor. Böylece metin hem bu fiilin tekrarlanmasını hem de ölüm veya yaralanmayla bağlantılı kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmasını ayrı koşullarla değerlendiriyor.

Sahte veya hileli belge kullanılarak ehliyet alındığının tespit edilmemiş olması da aranan şartlar arasında. Bu hüküm, sürücü belgesinin edinilme biçimine ilişkin bir kontrol öngörüyor. Geçmiş ihlallere ilişkin koşulların yanında sağlık raporu, psikoteknik değerlendirme, ceza ödemeleri ve eğitim süreci de başvurunun parçası olarak öngörülüyor.

Sağlık, ceza borcu ve eğitim koşulları

Başvuru yapacak kişinin Karayolları Trafik Kanununda belirtilen sağlık şartlarını taşıması isteniyor. Yetkili sağlık kuruluşunun hazırlayacağı rapor ve psikoteknik değerlendirme sonucuyla, sürücülüğe engel bir durum bulunmadığının belgelenmesi gerektiği öngörülüyor. Teklifin kurduğu modelde sağlık şartının karşılanması, diğer şartlarla birlikte aranıyor.

Teklifte öngörülen diğer koşullar şunlar:

  • Trafik Kanunu kapsamında tahakkuk eden idari para cezalarının tamamı ödenmiş olmalı veya yapılandırılmış borcun taksitleri düzenli ödenmeye devam etmeli.
  • İçişleri Bakanlığının belirleyeceği program kapsamında sürücü davranış geliştirme eğitimine katılım sağlanmalı.
  • Sürücü, katıldığı davranış geliştirme eğitimini başarıyla tamamlamalı.
  • Sağlık ve psikoteknik değerlendirme sonuçları, sürücülüğe engel hâl bulunmadığını belgelemeli.

İadeden sonraki iki yılda hangi ihlaller iptal getirecek?

Teklif, sürücü belgesi geri verildikten sonra iki yıllık özel bir izleme dönemi öngörüyor. Sürenin, iade kararının verildiği tarihte başlaması öngörülüyor. Bu dönem içinde maddede belirtilen ihlallerden herhangi biri gerçekleşirse iade edilen belgenin derhâl iptal edilmesi öneriliyor.

İlk iptal nedeni, Kanunun 48’inci maddesi kapsamındaki alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanma fiili. İkinci neden, ceza puanı toplamının 50 puanı aşması. Üçüncü grupta ise Kanunun 51, 52, 56 veya 74’üncü maddelerinde düzenlenen, trafik güvenliğini tehlikeye sokan fiiller sayılıyor. Bu üç durumdan birinin ortaya çıkması, metinde belgenin iptali için yeterli kabul ediliyor.

Reklamlar
Takvim veya sınır Teklifteki karşılığı
Son beş yıl Alkol veya uyuşturucu etkisindeki sürüş fiilinin birden fazla tekrarlanmaması koşulu
12 aylık başvuru Düzenlemenin yürürlük tarihinden itibaren başvuru dönemi
En çok altı ay uzatma İçişleri Bakanlığına bir defalık süre uzatma yetkisi
İadeden itibaren iki yıl Belirtilen ihlallerin belgenin iptaline yol açacağı dönem
50 puanın aşılması İki yıllık dönemde öngörülen iptal nedenlerinden biri

Başvuru giderlerini kim karşılayacak?

Metin, iade sürecindeki eğitim, sağlık muayenesi, psikoteknik değerlendirme ve diğer giderleri başvuru sahibine yüklemeyi öneriyor. Uygulamanın usul ve esaslarını belirleyecek yönetmeliği çıkarma görevinin İçişleri Bakanlığına verilmesi öneriliyor. Bakanlığa, 12 aylık başvuru dönemini bir defaya mahsus olmak üzere altı aya kadar uzatma yetkisi tanınması da öngörülüyor.

Teklifin gerekçesinde, ehliyetin uzun süre geri alınmasının özellikle geçimini araç kullanarak sağlayan kişiler üzerindeki ekonomik ve sosyal etkileri ele alınıyor. Önerilen iade modeli eğitim, sağlık değerlendirmesi ve denetimi aynı süreçte birleştiriyor. Gerekçe, sürücüye yeniden belge verilmesini trafik güvenliğinin korunmasıyla birlikte değerlendiriyor; bu nedenle başvuru öncesindeki şartların yanında iade sonrasındaki ihlaller için de sonuçlar düzenleniyor.

Meclis dosyasında esas komisyon olarak İçişleri Komisyonu yer alıyor. Teklifin yürürlük maddesi, kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesini öngörüyor. Başvurunun 12 aylık dönemi bu tarihe, sürücünün iki yıllık denetim dönemi ise kendisi hakkında verilecek iade kararının tarihine bağlanması öneriliyor.