Sonbahar yağmurlarıyla birlikte ormanlık ve çayırlık alanlarda mantar toplama dönemi yeniden başladı. Her yıl bu dönemde yaşanan zehirlenmeler, yetkilileri bir kez daha uyarı yapmaya yöneltti. Gıda İşleme Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, yabani mantarları halk arasında bilinen geleneksel yöntemlerle ayırt etmeye çalışmanın ciddi risk taşıdığını söyledi ve tüketicilerin mantar ihtiyacını üretim standardı belli, güvenilir satış noktalarından karşılamasını önerdi.

Yaygın inanışlar ve gerçekler

Bozkır, zehirli mantarın tadından, kokusundan ya da görünüşünden anlaşılamayacağını vurguladı. Sağlık yetkilileri de bu tür halk inanışlarının bilimsel dayanağı bulunmadığını, bunlara güvenerek mantar toplamanın tehlikeli olduğunu hatırlatıyor.

Yaygın inanışGerçek
Kokusu ve tadı güzel mantar zehirsizdirTat ve koku zehir tespitinde kullanılamaz
Böceklerin ya da hayvanların yediği mantar güvenlidirBöceklerin tüketmesi insanlar için güvenli olduğunu göstermez
Gümüş kaşık kararmıyorsa mantar zehirsizdirKaşıktaki renk değişimi güvenilir bir ölçüt değildir
Soğanla pişirince soğan kararmıyorsa sorun yokturPişirme sırasındaki renk değişimi zehri göstermez
Pişirmek zehri yok ederPişirmek mantar zehrini ortadan kaldırmaz
Rengi ve görünüşü masum olan mantar zararsızdırGörünüşe bakarak zehirli olup olmadığı anlaşılamaz

Zehirlenme belirtileri ne zaman ortaya çıkıyor?

Mantar zehirlenmesinde belirtiler, mantarın türüne göre farklı zamanlarda başlıyor. Sağlık yetkililerinin paylaştığı bilgilere göre belirtiler iki dönemde görülebiliyor:

Reklamlar
  • İlk 2 saat içinde: Sersemlik, uyku hali, tansiyon düşüklüğü, bulanık görme, yüz ve boyunda kızarma, ağızda metal tadı, bulantı, kusma ve terleme.
  • Yaklaşık 6 saat ve sonrasında: Bulantı, kusma, ishal, ateş, çarpıntı, karın ağrısı ile karaciğer ve böbrek işlevlerinde bozulma. Bu tablo ölümle sonuçlanabiliyor.

Bazı tehlikeli türlerde belirtilerin çok daha geç başlayabildiği de biliniyor. Bu nedenle mantar yedikten saatler sonra ortaya çıkan rahatsızlık hafife alınmamalı.

Zehirlenme şüphesinde ne yapılmalı?

  • Belirtilerin kendiliğinden geçmesi beklenmemeli; 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmeli.
  • 7 gün 24 saat hizmet veren Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nden 114 numaralı hattan bilgi alınabilir.
  • Aynı yemeği yiyen herkes, şikâyeti olmasa da sağlık kuruluşuna başvurmalı.
  • Elde kalan mantar ya da yemek örneği hastaneye götürülürse türün belirlenmesine yardımcı olur.

Güvenli tüketim için ne öneriliyor?

Sağlık yetkilileri doğal ortamda kendiliğinden yetişen mantarların tüketilmemesini, bunun yerine bandrollü kültür mantarlarının tercih edilmesini öneriyor. Pazarda ya da yol kenarında satılan, nereden toplandığı bilinmeyen mantarlardan da uzak durulması gerekiyor. Bozkır da mantarın üretim standardı belli, denetlenen satış noktalarından alınmasının en güvenli yol olduğunu söyledi.