ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'la yürütülen savaşın ABD'ye bugüne kadar 37,5 milyar dolara mal olduğunu açıkladı. Hegseth, rakamı Senato Tahsisatlar Komitesindeki bütçe oturumunda paylaştı.

Açıklanan tutar, Pentagon'un daha önce kamuoyuna yansıyan yaklaşık 29 milyar dolarlık tahmininin üzerinde bulunuyor. Artışta mühimmat kullanımı, askerî operasyonlar, personel giderleri ve ekipman bakım masrafları etkili oldu.

Pentagon yönetimi, operasyonların devam edebilmesi için Kongre'den ek finansman talep ediyor. Hegseth, bütçeye acil kaynak aktarılmaması hâlinde bazı savunma programlarında finansman açığı oluşabileceğini savundu.

37,5 milyar dolar hangi harcamaları kapsıyor?

Pentagon'un açıkladığı savaş maliyeti; hava ve deniz operasyonları, füze ve mühimmat kullanımı, askerî personel giderleri, uçak ve gemilerin bakım masrafları, lojistik ve yakıt harcamaları ile bölgedeki üslerin korunmasına yönelik giderlerden oluşuyor.

Hegseth, ayrıntılı kalemlerin tamamını kamuya açık oturumda paylaşmadı. Bu nedenle 37,5 milyar dolarlık toplamın hangi bölümlere ne ölçüde dağıldığı henüz tam olarak bilinmiyor.

Kullanılan mühimmatın yerine yenisinin konulması da maliyeti yükseltiyor. Gelişmiş hava savunma füzeleri ve hassas güdümlü silahların üretimi yüksek harcama gerektiriyor.

Önceki tahmin neden aşıldı?

Pentagon'un önceki maliyet tahmininin yaklaşık 29 milyar dolar olduğu bildiriliyordu. Yeni açıklamayla toplam maliyet yaklaşık 8,5 milyar dolar arttı.

Savaşın uzaması ve operasyonların yoğunlaşması günlük harcama tutarını yükseltti. Hava saldırıları, deniz güvenliği faaliyetleri ve Amerikan üslerinin savunulması için kullanılan sistemler bütçe üzerinde baskı oluşturuyor.

Mühimmat stoklarının yenilenmesi, yalnızca satın alma bedelini değil üretim kapasitesinin artırılması için yapılacak yatırımları da gerektiriyor.

Pentagon ne kadar ek bütçe istiyor?

Hegseth, Pentagon için yaklaşık 67 milyar dolarlık ek kaynak talebini savundu. Bu talebin önemli bir bölümünün İran operasyonları ve azalan mühimmat stoklarının yenilenmesi için kullanılması planlanıyor.

Kongredeki tartışma, yalnızca savaşın maliyeti değil, talep edilen paranın nasıl dağıtılacağı üzerinde yoğunlaşıyor.

Bazı senatörler, Pentagon'un daha önce tahsis edilen kaynakları tam olarak kullanmadığını ve yeni talep öncesinde mevcut bütçenin ayrıntılı biçimde açıklanması gerektiğini savunuyor.

Kongrede sert tartışma

Senato oturumunda hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi üyeler savaşın hedefleri, süresi ve maliyeti konusunda Pentagon yönetimine sorular yöneltti.

Bazı üyeler, yönetimin savaş için net bir çıkış stratejisi sunmadığını ve Kongrenin onayı olmadan uzun süreli operasyon yürütülmesinin hukuki sorun oluşturduğunu ifade etti.

Hegseth ise operasyonların ABD'nin ulusal güvenliği ve bölgedeki müttefiklerin korunması açısından gerekli olduğunu savundu.

Savaşın gerçek maliyeti daha yüksek olabilir

Pentagon'un 37,5 milyar dolarlık hesabı doğrudan operasyonel harcamaları yansıtıyor. Ancak savaşın uzun vadeli ekonomik maliyeti daha yüksek olabilir.

Yaralanan askerlerin sağlık ve tazminat giderleri, borçlanma faizleri, silah stoklarının uzun vadede yenilenmesi ve bölgedeki ekonomik kayıplar toplam faturaya sonradan eklenecek.

Petrol fiyatlarındaki artış, küresel taşımacılığın aksaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki riskler de savaşın dünya ekonomisine dolaylı maliyet oluşturmasına neden olabilir.

Hürmüz Boğazı neden önemli?

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir deniz yolu. İran çevresindeki çatışmalar bu güzergâhtaki gemi trafiğini ve enerji fiyatlarını doğrudan etkiliyor.

Hegseth, ABD'nin bölgeden çekilmesi hâlinde İran'ın boğaz üzerinde kontrol kurmaya çalışabileceğini savundu.

Bu değerlendirme, Pentagon'un savaşın sürdürülmesini yalnızca askerî değil, küresel enerji güvenliği açısından da gerekçelendirdiğini gösteriyor.

Bundan sonra ne olacak?

Kongrenin Pentagon'un ek bütçe talebini ne zaman ve hangi tutarda onaylayacağı henüz kesinleşmedi.

Müzakerelerde savaşın süresi, hedefleri, harcama denetimi ve kuvvet kullanma yetkisi gibi başlıklar gündemde kalacak.

İran'la çatışmalar devam ettiği sürece 37,5 milyar dolarlık maliyetin artması bekleniyor.

Harcamalar Amerikan kamuoyunda tartışılıyor

Savaşın maliyetinin kısa sürede 37,5 milyar dolara ulaşması, ABD'de bütçe öncelikleri konusunda yeni bir tartışma başlattı. Muhalif senatörler bu kaynağın sağlık, eğitim ve altyapı gibi iç politika alanlarında kullanılabileceğini savunuyor.

Yönetim destekçileri ise İran'ın bölgedeki askerî kapasitesi ve enerji yolları üzerindeki etkisinin ABD açısından doğrudan güvenlik riski oluşturduğunu belirtiyor.

Kamuoyundaki desteğin savaş uzadıkça ve Amerikan asker kayıpları arttıkça değişebileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Kongredeki bütçe görüşmeleri aynı zamanda savaş politikasına ilişkin siyasi bir güven oylaması niteliği taşıyor.

Ek bütçe hangi alanlara ayrılacak?

Pentagon'un talep ettiği ek kaynağın mühimmat stoklarının yenilenmesi, hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi, personel giderleri ve bölgedeki lojistik faaliyetler için kullanılması planlanıyor.

Savunma sanayii şirketleriyle yeni üretim sözleşmeleri yapılması ve mevcut fabrikalarda kapasite artırılması da gündemde. Ancak gelişmiş füze sistemlerinin üretim süresi uzun olduğu için ek bütçe, stokları hemen eski seviyesine getirmeye yetmeyebilir.

Kongre üyeleri, harcamaların düzenli denetlenmesini ve Pentagon'un maliyetleri daha ayrıntılı raporlamasını istiyor.

Küresel piyasalara olası etkiler

İran çevresindeki çatışmaların uzaması, petrol ve doğal gaz fiyatlarında dalgalanmayı artırabilir. Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin sigorta ve navlun maliyetlerinin yükselmesi, enerji ithalatçısı ülkeleri etkileyebilir.

Yüksek enerji fiyatları ulaşım, üretim ve gıda maliyetlerine yansıyarak küresel enflasyonu artırabilir. Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ekonomiler de petrol fiyatlarındaki yükselişten doğrudan etkilenebilir.

Bu nedenle savaşın maliyeti yalnızca Pentagon bütçesiyle sınırlı değil; dünya ekonomisine yayılan dolaylı etkiler de toplam faturayı büyütüyor.