Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin kümes hayvancılığı ve süt üretimi verilerini açıkladı. Buna göre tavuk eti üretimi mayısta 202 bin 336 ton olarak gerçekleşti ve bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,3 azaldı.

Düşüş yalnızca yıllık bazda kalmadı. Tavuk eti üretimi bir önceki aya göre de yüzde 14,4 geriledi. Kanatlı sektöründe iki basamaklı bu çift yönlü daralma, arz tarafında dikkat çeken bir sinyal olarak öne çıkıyor.

Kesilen tavuk sayısı da geriledi

Üretim düşüşü, kesim rakamlarıyla paralel seyretti. TÜİK verilerine göre mayısta kesilen tavuk sayısı 108 milyon 65 bin oldu. Bu rakam, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 16,8'lik bir azalmaya karşılık geliyor.

Kesim ve üretim rakamlarındaki düşüşün birbirine yakın oranlarda olması, tabloyu teknik olarak tutarlı kılıyor: daha az kesim, daha az et üretimi anlamına geliyor.

TÜİK bülteni, üretimdeki gerilemenin nedenine ilişkin bir açıklama içermiyor. Sektör dinamikleri açısından yem maliyetleri, ihracat talebindeki dalgalanma, üretim planlaması ve mevsimsel etkiler bu tür daralmaların başlıca gerekçeleri arasında değerlendiriliyor.

Yumurta üretiminde güçlü artış

Kanatlı sektörünün diğer ayağında tablo tersine döndü. Mayısta tavuk yumurtası üretimi 1 milyar 857 milyon 150 bin adet olarak kaydedildi ve yıllık bazda yüzde 21,6 arttı.

Et üretimi düşerken yumurta üretiminin yükselmesi, sektörde üretim kapasitesinin yumurtacı tavuk tarafına kaydığına dair bir gösterge olarak okunabilir. İki alt kalemin zıt yönlü hareketi, kanatlı sektöründeki yapısal tercih değişimine işaret ediyor.

Ocak-mayıs döneminde tablo nasıl?

Aylık veriler tek başına yanıltıcı olabildiği için kümülatif rakamlar daha güvenilir bir çerçeve sunuyor. TÜİK'in ocak-mayıs dönemi verileri şu şekilde:

  • Tavuk yumurtası üretimi: yüzde 18,1 arttı
  • Kesilen tavuk sayısı: yüzde 1,1 azaldı
  • Tavuk eti üretimi: yüzde 2,2 azaldı

Beş aylık toplama bakıldığında tablo, mayıs ayındaki keskin düşüşten çok daha ılımlı görünüyor. Bu da mayıstaki yüzde 16,3'lük gerilemenin yıl geneline yayılmış bir daralmadan ziyade, ay özelinde sert bir hareket olduğunu gösteriyor.

Yumurtada ise hem aylık hem kümülatif artış yüksek. Yıl genelinde yüzde 18'i aşan büyüme, bu alt kalemdeki güçlü seyrin süreklilik kazandığına işaret ediyor.

Süt üretiminde ne oldu?

TÜİK'in aynı kapsamda açıkladığı süt verilerinde de dikkat çekici başlıklar var. Ticari süt işletmeleri tarafından toplanan inek sütü miktarı mayısta 1 milyon 22 bin 587 ton olarak kaydedildi. Bu rakam, bir önceki aya göre yüzde 2,8 artışa denk geliyor.

İçme sütü üretimi 157 bin 453 ton oldu ve geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 19,7 arttı.

Süt ürünleri tarafında ise tereyağı üretiminde yüzde 12'lik bir düşüş kaydedildi. İçme sütünde artış görülürken tereyağında gerileme yaşanması, çiğ sütün işlenme tercihinde bir kayma olduğunu düşündürüyor.

Verilerin tüketiciye yansıması

Kümes hayvancılığı ve süt verileri, doğrudan market rafına yansıyan başlıklar arasında yer alıyor. Arz tarafındaki daralma, talep sabit kaldığında fiyat üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.

Tavuk eti, Türkiye'de kırmızı ete kıyasla erişilebilir protein kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu nedenle kanatlı üretimindeki dalgalanmalar, dar ve orta gelirli hane bütçelerinde hızlı biçimde hissedilebiliyor.

Yumurta tarafındaki güçlü üretim artışı ise arz baskısını hafifleten bir unsur. Ancak fiyat oluşumunda üretim miktarının yanı sıra yem maliyetleri, enerji giderleri, lojistik ve ihracat talebi de belirleyici oluyor.

Bu nedenle üretim verilerinden doğrudan bir fiyat sonucu çıkarmak yerine, TÜİK'in aylık tüketici fiyat endeksi verilerindeki gıda kalemiyle birlikte okumak daha sağlıklı bir değerlendirme sunuyor.

Kanatlı sektörünün ihracattaki yeri

Türkiye, kanatlı eti ihracatında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında bulunuyor. Üretilen tavuk etinin bir bölümü dış pazarlara satılıyor.

Bu nedenle iç piyasadaki arz miktarı, yalnızca üretimle değil ihracat talebiyle de şekilleniyor. Dış talepteki artış, iç piyasada arzı daraltarak fiyat üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.

Tersine, ihracat pazarlarında yaşanan daralma iç piyasada arz fazlası yaratarak fiyatların gerilemesine yol açabiliyor.

Kanatlı sektörü, Türkiye'nin hayvansal üretiminde istihdam ve katma değer açısından öne çıkan alanlardan biri. Yem sanayii, damızlık üretimi, kuluçka, kesimhane ve soğuk zincir lojistiği halkalarıyla geniş bir üretim zinciri oluşturuyor.

Mayıs ayındaki üretim düşüşünün ihracat rakamlarına nasıl yansıdığı, Ticaret Bakanlığı ve sektör birliklerinin açıklayacağı verilerle netleşecek.