Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, kartlı ödemelerde işletmelerden kesilen komisyon oranlarının yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu. Artan işletme giderleriyle birlikte POS maliyetlerinin de yükseldiğini belirten esnaf temsilcileri, mevcut oranların küçük işletmeler üzerinde ciddi yük oluşturduğunu savunuyor.

Kredi kartı ve banka kartı kullanımının günlük alışverişlerde yaygınlaşması, nakit tahsilatın payını düşürdü. Bu değişim tüketici açısından kolaylık sağlarken iş yerlerinin bankalara ödediği komisyon ve bloke maliyetlerini ekonomi gündeminin önemli başlıklarından biri haline getirdi.

Esnaf neden düzenleme istiyor?

Esnaf işletmeleri, düşük kâr marjıyla sattıkları ürünlerde kart komisyonunun kazancın önemli bölümünü götürebildiğini ifade ediyor. Özellikle akaryakıt, gıda, ulaşım ve temel tüketim ürünleri gibi fiyat rekabetinin yoğun olduğu sektörlerde birkaç puanlık kesintinin bile bilanço etkisi artıyor.

TESK'in çağrısında kartlı ödemenin artık tercih olmaktan çıkarak temel ödeme araçlarından biri haline geldiği vurgulanıyor. Bu nedenle POS hizmetinin küçük işletmeler için daha uygun maliyetle sunulması isteniyor.

Komisyon oranı; işletmenin cirosuna, çalıştığı bankaya, paranın hesaba geçme süresine, taksit sayısına ve kullanılan POS paketine göre değişebiliyor. Küçük işletmeler, büyük zincirlerle aynı pazarlık gücüne sahip olmadıkları için daha yüksek oranlarla karşılaşabildiklerini dile getiriyor.

Komisyon maliyeti fiyatlara yansıyor mu?

Kartla yapılan satışlarda oluşan maliyet doğrudan işletme üzerinde kalabildiği gibi zaman içinde ürün ve hizmet fiyatlarına da yansıyabiliyor. Bu durum kart kullanmayan tüketicilerin dahi maliyetten dolaylı biçimde etkilenmesine yol açabiliyor.

Esnafın maliyeti müşteriye ayrı kalem olarak yansıtması yerine ürün fiyatına dahil etmesi daha sık görülüyor. Komisyon oranlarının düşürülmesi halinde işletmelerin maliyet baskısı azalabilir. Ancak indirimin tüketici fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı sektörün rekabet yapısına bağlı olacak.

Bloke süresi de maliyet oluşturuyor

Esnafın gündemindeki tek konu doğrudan komisyon oranı değil. Kartlı satıştan doğan tutarın işletme hesabına hemen geçmemesi de nakit akışını etkiliyor. Erken ödeme seçeneğini kullanan işletmeler daha yüksek kesintiyle karşılaşabiliyor.

Özellikle günlük mal alımı yapan bakkal, market, lokanta ve akaryakıt istasyonları için tahsilatın birkaç hafta sonra hesaba geçmesi işletme sermayesi ihtiyacını artırıyor. Bu nedenle sektör temsilcileri komisyon oranlarıyla birlikte bloke sürelerinin de ele alınmasını istiyor.

Bankalar ise POS hizmetinin altyapı, güvenlik, operasyon, taksit ve tahsilat riski gibi maliyetleri bulunduğuna işaret ediyor. Muhtemel bir düzenlemede bankacılık sistemi ile esnafın maliyetleri arasında denge kurulması gerekecek.

Tüketici açısından ne değişebilir?

Komisyonların düşürülmesi, kart kabul etmeyen veya kartlı ödemeye alt sınır koyan küçük işletmelerin sayısını azaltabilir. Kartlı ödeme kabulünün yaygınlaşması kayıtlı ekonomiye katkı sağlayabilir ve tüketicinin ödeme seçeneklerini artırabilir.

Bununla birlikte olası düzenlemenin kapsamı, tavan oran uygulanıp uygulanmayacağı ve farklı sektörler için ayrı oran belirlenip belirlenmeyeceği henüz açıklanmış değil. TESK'in açıklaması bir talep niteliğinde; yürürlüğe girmiş yeni bir oran bulunmuyor.

Komisyonlarda değişiklik yapılabilmesi için ekonomi yönetimi, bankacılık otoriteleri ve sektör temsilcilerinin ortak çalışma yürütmesi gerekiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görev alanlarına giren başlıklar süreçte belirleyici olabilir.

Esnafın beklentisi, kartlı satışın işletme için zarar doğurmayacağı, tüketicinin de ek ücretle karşılaşmayacağı daha sade bir model kurulması. Somut karar alınması halinde yeni oranların yürürlük tarihi ve hangi kart işlemlerini kapsadığı ayrıca açıklanacak.

Kaynaklar: TESK açıklamaları, Bloomberg HT, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemeleri.