ABD Başkanı Donald Trump, ithal jenerik ilaçlara yönelik yeni gümrük vergisi planını açıkladı. Trump'ın duyurusuna göre ABD'ye getirilen jenerik ilaçlarda 1 Ağustos'tan itibaren iki yıl süreyle yüzde 0 gümrük vergisi uygulanacak.

İki yıllık geçiş döneminin ardından vergi oranı bir yıl boyunca yüzde 100'e çıkarılacak. Sonraki aşamada ise oranın yüzde 200'e yükseltilmesi planlanıyor.

Trump, düzenlemenin amacının jenerik ilaç üretimini ABD'ye taşımak olduğunu belirtti. ABD içinde fabrika ve ekipman yatırımı yapmayan şirketlerin yüksek gümrük vergileriyle karşı karşıya kalacağı mesajını verdi.

Vergi takvimi nasıl işleyecek?

Açıklanan plana göre ithal jenerik ilaçlara ilişkin takvim üç aşamadan oluşuyor:

  • 1 Ağustos 2026'dan itibaren iki yıl yüzde 0
  • Sonraki bir yıl yüzde 100
  • Daha sonraki dönem yüzde 200

Bu takvim, şirketlere ABD'de üretim tesisi kurmaları veya mevcut yatırımlarını genişletmeleri için iki yıllık bir uyum süresi tanıyor.

Planın ayrıntılı mevzuatı, hangi ürün kodlarını kapsayacağı ve istisnaların bulunup bulunmayacağı henüz açıklanmadı.

Jenerik ilaç nedir?

Jenerik ilaçlar, patent koruması sona eren orijinal ilaçlarla aynı etkin maddeyi içeren ve benzer tedavi amacıyla kullanılan ürünlerdir.

Bu ilaçlar genellikle markalı ilaçlardan daha düşük fiyatla satılır. Sağlık sistemleri reçete maliyetlerini düşürmek için jenerik ilaç kullanımını teşvik eder.

ABD pazarı, jenerik ilaçların önemli bölümünü Hindistan, Çin ve farklı ülkelerdeki üreticilerden ithal ediyor. Bu nedenle yüksek gümrük vergileri tedarik zincirinde geniş çaplı etki oluşturabilir.

Trump'ın amacı ne?

Donald Trump, kararın ABD'deki ilaç üretim kapasitesini artırmayı amaçladığını söyledi. Başkan, ilaç şirketlerinin fabrika ve ekipman yatırımlarını ülkeye taşımasını istiyor.

Trump yönetimi, stratejik kabul edilen ürünlerde dışa bağımlılığı azaltmayı ekonomi ve ulusal güvenlik politikalarının bir parçası olarak değerlendiriyor.

İlaç üretiminde kullanılan etkin maddelerin önemli bölümünün ABD dışında üretilmesi, salgın veya jeopolitik krizlerde tedarik riski oluşturabiliyor.

İlaç fiyatları artabilir mi?

Gümrük vergisinin ithalat maliyetini yükseltmesi, ilaç şirketlerinin bu maliyeti sağlık sistemine ve tüketicilere yansıtması riskini taşıyor.

Jenerik ilaçlar düşük kâr marjıyla satıldığı için yüzde 100'lük bir verginin şirketler tarafından tamamen karşılanması zor olabilir. Üreticiler fiyat artırabilir, bazı ürünleri ABD pazarından çekebilir veya üretimi başka ülkelere kaydırabilir.

İki yıllık geçiş süresi şirketlere ABD'de üretim yatırımı yapma fırsatı veriyor. Yerel üretimin hızlı artırılması hâlinde fiyat etkisi sınırlanabilir.

Sağlık sistemi nasıl etkilenebilir?

ABD'de hastaneler, eczaneler ve kamu sağlık programları çok sayıda jenerik ilaca bağımlı. Bu ilaçlar tansiyon, diyabet, enfeksiyon ve kronik hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılıyor.

İthalat maliyetindeki artış, Medicare ve Medicaid gibi kamu programlarının harcamalarını yükseltebilir. Özel sigorta şirketleri de artan maliyetleri primlere veya hasta katkı paylarına yansıtabilir.

Bazı ilaçlarda sınırlı sayıda üretici bulunması, vergi uygulamasının arz sıkıntısına yol açma riskini artırıyor.

Patentli ilaçlar kapsam dışında

Trump, patentli, markalı veya yenilikçi ilaçlara yönelik mevcut politikanın devam edeceğini belirtti.

Bu açıklama, duyurulan planın öncelikle jenerik ürünleri hedeflediğini gösteriyor. Ancak biyobenzer ürünlerin kapsama girip girmeyeceği teknik düzenlemelerde netleşecek.

Planın nihai etkisi, iki yıllık geçiş döneminde ABD'de ne kadar yeni üretim kapasitesi kurulacağına bağlı olacak. İlaç üreticileri ile sağlık kuruluşlarının geçiş takvimine ilişkin uyarıları da nihai düzenlemenin kapsamını etkileyebilir.

En fazla hangi ülkeler etkilenebilir?

ABD jenerik ilaç ve etkin madde tedarikinde özellikle Hindistan ve Çin merkezli üreticilere bağımlı durumda. Yeni tarife planı, bu ülkelerde üretim yapan şirketlerin ABD pazarındaki rekabet gücünü doğrudan etkileyebilir.

Bazı şirketler gümrük vergisinden kaçınmak için ABD'de paketleme veya üretim tesisi kurmayı değerlendirebilir. Ancak ilaç fabrikalarının kalite standartlarına uygun biçimde kurulması, denetlenmesi ve onay alması uzun bir süreç gerektiriyor.

Üretimin kısa sürede taşınamaması hâlinde şirketlerin ek maliyeti fiyatlara yansıtması veya düşük kârlı ürünlerden çekilmesi riski bulunuyor.

İlaç kıtlığı riski gündeme gelebilir

Jenerik ilaç piyasasında bazı ürünler yalnızca birkaç üretici tarafından sağlanıyor. Yüksek vergi nedeniyle bu üreticilerin ABD'ye satışını azaltması, belirli ilaçlarda arz sıkıntısı yaratabilir.

Hastanelerde kullanılan enjeksiyon ilaçları, antibiyotikler ve kronik hastalık tedavilerinde kullanılan düşük maliyetli ürünler bu açıdan yakından izlenecek.

ABD yönetiminin kritik ilaçlar için geçici istisna, kota veya vergi iadesi gibi mekanizmalar geliştirip geliştirmeyeceği henüz bilinmiyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için ne gerekiyor?

Başkanın açıkladığı planın uygulamaya dönüşmesi için gümrük tarife kodları, ürün kapsamı ve muafiyetlerin resmî belgelerle belirlenmesi gerekiyor.

ABD Ticaret Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Gıda ve İlaç Dairesi ile gümrük makamlarının ortak teknik çalışma yürütmesi bekleniyor. Şirketler de düzenlemeye karşı idari veya hukuki itiraz yollarını kullanabilir.

Bu nedenle açıklanan oranlar siyasi hedefi gösterse de nihai uygulamanın ayrıntıları resmî düzenlemeler yayımlandığında kesinleşecek.