Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adıyla hazırlanan vatandaşlık maaşı taslağında, hane geliri 23 bin 552 TL’nin altında kalan ailelere destek verilmesi öngörülüyor. İlk belirlemelere göre 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL ödeme planlanıyor; ödemelerin 2027’nin ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor.

Model, ailelerin gelirini belirlenen seviyeye tamamlamayı ve desteği hanenin ihtiyacına göre kira, enerji, gıda ve çocuk yardımı gibi kalemlere ayırmayı öngörüyor. Sistem önce pilot illerde uygulanacak; pilot illerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, uygulamanın 2027’de ülke geneline yayılması planlanıyor.

Vatandaşlık maaşında gelir sınırı ne olacak?

Taslakta temel ölçüt, haneye giren toplam gelirin 23 bin 552 TL’nin altında olması olarak belirleniyor. Bu tutar, metinde en düşük emekli maaşı olarak yer alıyor. Geliri sınırın üzerinde bulunan hanelere ödeme yapılması planlanmıyor.

  • Destek için hanenin toplam geliri değerlendirilecek.
  • Gelir hesabında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarındaki kayıtların yanı sıra SGK, gelir idaresi, banka hesap hareketleri ve tapu bilgileri kullanılacak.
  • Hanenin maaşı, kira durumu, çocuk sahibi olup olmadığı, tek başına yaşama durumu ve sürekli muhtaçlığı dikkate alınacak.
  • Geliri düşük haneleri belirlemek için kapı kapı inceleme yapılmayacağı aktarılıyor.

Hangi yardım kalemleri planlanıyor?

GETAD kapsamında yardım tutarlarının kademeli belirlenmesi, ödeme türlerinin ise hanenin ihtiyacına ve yaşadığı bölgeye göre farklılaşması öngörülüyor. Bir haneye birden fazla kalemde destek verilebilecek; toplam ödeme belirlenen üst sınırı aşmayacak.

  • Konut desteği: Elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımlarını kapsayacak.
  • Kira yardımı: Özellikle metropollerde öncelik verilmesi planlanıyor. En düşük emekli maaşı dışında geliri olmayan ve kirada oturan haneler için kira desteği örnek gösteriliyor.
  • Enerji yardımı: Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk illerde doğal gaz desteğinin öne çıkması bekleniyor.
  • Gıda yardımı: Kırsal kesimlerde ve metropollerin çevresindeki sayfiye bölgelerinde öncelikli kalemlerden biri olacak.
  • Diğer destekler: Çocuk yardımı ile kira ve abonelik faturalarına yönelik ödemeler taslakta yer alıyor.

Başvuru nereden yapılacak?

Başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması planlanıyor. Başvuru yapanların merkezi sisteme kaydolması gerekecek; uygunluk incelemesinin elektronik ortamda yapılması öngörülüyor.

Destek almaya hak kazananların hane geliri her ay kontrol edilecek. Gelir artışı belirlenen kişiler sistemden çıkarılabilecek. Yardımların vatandaşlık maaşı kartında toplanması, ödemelerin bir bölümünün nakit çekilebilmesi ve gıda ile temizlik ürünlerinin kartla indirimli alınabilmesi taslakta yer alan uygulamalar arasında.

Pilot uygulama ve ödeme takvimi

GETAD’ın önce belirlenen pilot illerde uygulanması, ardından 2027’de ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Pilot illerin Aralık 2026’ya kadar netleştirilmesi, ödemelerin ise 2027’nin ilk çeyreğinde başlaması öngörülüyor.

Modelin istihdama ve iş gücüne katılıma engel olmayacak biçimde düzenlenmesi planlanıyor. Düzenleme için Meclis’e yasa teklifi sunulması bekleniyor. Sistemin emeklileri de kapsaması; yaşlılık, sürekli hastalık ve bakıma muhtaçlık durumlarının destek değerlendirmesinde öncelikli ele alınması öngörülüyor.

Planlanan destek bütçesi ve hane sayısı

Etki analizi kapsamında destek verilecek hane sayısının 2,5 milyona, yardım tutarının toplamda 1,5 trilyon TL’ye ulaşabileceği hesaplanıyor. Metinde, 2026 sosyal yardımları 917 milyar TL, bunun Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından ulaştırılan bölümü ise 388 milyar TL olarak belirtiliyor. Devletin 67 ayrı sosyal yardım kalemi bulunduğu bilgisi de paylaşılıyor.