BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Antalya'daki BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesinde yeni bir rapor yayımladı. Raporda, iklim finansmanının en fazla risk taşıyan toplulukların büyük bölümüne ulaşmadığı uyarısı yer aldı. Kurumun 6 Kasım 2026'da Cenevre'den duyurduğu bulgulara göre yaklaşık 90 milyon yerinden edilmiş kişi ciddi iklim tehlikesi bulunan ülkelerde yaşıyor.

Bu sayı, dünyadaki her dört yerinden edilmiş kişiden üçüne karşılık geliyor. Rapor, kuraklık, sel ve aşırı sıcak gibi tehlikelere yüksek ya da aşırı düzeyde maruz kalan ülkeleri esas alıyor.

Yerinden edilmiş kişiler hangi iklim tehlikeleriyle karşı karşıya?

UNHCR raporu, 2026 ortası itibarıyla yerinden edilmiş kişilerin büyük çoğunluğunun şiddetli kuraklık, ölümcül sel ve aşırı sıcak riskinin yüksek ya da aşırı olduğu ülkelerde bulunduğunu ortaya koydu. Vatansız kişiler de benzer bir tabloyla karşı karşıya.

Reklamlar
  • Dünyada kayıtlı 4,7 milyon vatansız kişinin yaklaşık yüzde 90'ı aynı risk grubundaki ülkelerde bulunuyor.
  • Hava kaynaklı afetler son on yılda dünya genelinde 255 milyonun üzerinde ülke içi yerinden edilmeye neden oldu.
  • Bu rakam, günde yaklaşık 70 bin kişiye denk geliyor.

Suriye'ye dönüşlerde iklim şokları

Rapora göre 2026'nın ilk yarısında evine dönen mültecilerin üçte ikisinden fazlası, iklim tehlikelerine karşı yüksek düzeyde kırılgan ülkelere döndü. Raporda ayrıca ele alınan Suriye'ye yakın zamanda yaklaşık 4 milyon yerinden edilmiş kişi geri döndü.

Ülkede yeraltı sularındaki azalma ve iklim şokları toparlanma sürecini tehdit ediyor. Mayıs 2026'da Fırat Nehri boyunca yaşanan sel evlerde hasara yol açtı ve binlerce kişiyi yeniden yerinden etti.

Mülteci kamplarında tehlikeli sıcak kaç güne çıkabilir?

Raporun projeksiyonlarına göre 2050'ye kadar Sahra altı Afrika'daki mülteci yerleşimlerinin üçte birinde yılda en az 100 gün tehlikeli sıcak yaşanabilir. Gambiya, Eritre, Etiyopya, Senegal ve Mali'deki en sıcak kamplarda bu süre yılda yaklaşık 200 güne ya da daha fazlasına çıkabilir. Bu, mevcut ortalamanın yaklaşık iki katı anlamına geliyor.

Raporda Doğu Afrika için de öngörü yer aldı. Çok güçlü bir El Niño ile ilişkili şiddetli selin 2026 sonuna kadar Somali, Kenya, Güney Sudan ve Uganda'da 770 bin ile 3 milyon arasında kişiyi yerinden etmesi bekleniyor.

İklim finansmanında yüzde 10'luk pay ve COP31 çağrısı

Rapor, finansman dağılımındaki dengesizliğe de dikkat çekti. Kırılgan ve çatışmadan etkilenen ülkeler, küresel iklim finansmanının yalnızca yaklaşık yüzde 10'unu alıyor.

UNHCR Operasyonlardan Sorumlu Yüksek Komiser Yardımcısı Antón Leis García, mültecilerin durumunu şu sözlerle değerlendirdi:

"Mülteciler çifte adaletsizlikle karşı karşıya. Neden olmadıkları çatışmalardan kaçmak zorunda kaldılar, şimdi de en az katkıda bulundukları bir iklim krizinin ön cephesindeler."

UNHCR, COP31'de hükümetlere şu çağrılarda bulunacak:

  • Mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin ulusal iklim planlarına ve finansman mekanizmalarına dahil edilmesi
  • Kırılgan bölgelere daha fazla uzun vadeli uyum yatırımı yönlendirilmesi

UNHCR, dünyanın en büyük mülteci ev sahibi ülkelerinden Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapmasını, yerinden edilmeyi küresel iklim eyleminin içine yerleştirmek için önemli bir fırsat olarak nitelendirdi.