Türkiye'de gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. TÜİK'in 30 Ekim 2026'da açıkladığı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı 2024'te yüzde 1,46 iken 2025'te yüzde 1,55'e yükseldi. Aynı yıl GSYH 63 trilyon 240 milyar 523 milyon lira olarak hesaplandı. Araştırma; şirketleri, üniversiteleri, kamu kurumlarını ve kâr amacı olmayan kuruluşları kapsıyor ve harcama, finansman, personel ve bölge kırılımlarını yıllık olarak veriyor.

Harcamanın yüzde 65,0'ını mali ve mali olmayan şirketler, yüzde 30,3'ünü yükseköğretim kurumları, yüzde 4,7'sini genel devlet ile kâr amacı olmayan kuruluşlar yaptı. Harcama kalemleri içinde en büyük pay yüzde 58,8 ile personel giderlerine ait oldu; yani Ar-Ge'ye ayrılan her 100 liranın yarısından fazlası araştırmacı ve teknisyen maaşlarına gitti.

Finansmanın yüzde 31,1'i devletten

Ar-Ge harcamalarının finansman kaynağına göre dağılımında şirketler yüzde 52,5, genel devlet yüzde 31,1, yükseköğretim yüzde 14,1, yurt dışı kaynaklar yüzde 2,3 pay aldı. Diğer yurt içi kaynakların payı yaklaşık yüzde 0,01 düzeyinde kaldı. Kamu bütçesinden Ar-Ge'ye aktarılan payın üçte bire yaklaşması, araştırma faaliyetlerinin önemli bölümünün vergi gelirleriyle finanse edildiğini gösteriyor.

Reklamlar

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin özel sektör Ar-Ge harcaması içindeki payı 2015'te yüzde 14,8 iken 2025'te yüzde 26,5'e çıktı. Şirketlerin Ar-Ge harcaması 2015'te 11,2 milyar lira iken 2025'te 637,3 milyar liraya ulaştı. Şirketlerin 637 milyar 252 milyon liralık harcamasının yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı; bu tutarın yüzde 89,5'i 250 ve üzeri çalışanı olan girişimlere ait oldu.

Ar-Ge personeli 317 bin 982 kişi

Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden Ar-Ge personeli sayısı 2025'te 317 bin 982 kişi oldu. Personelin yüzde 67,9'u şirketlerde, yüzde 29,0'ı yükseköğretimde, yüzde 3,0'ı genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda çalıştı. Kadın Ar-Ge personeli 108 bin 453 kişiyle toplamın yüzde 34,1'ini oluşturdu. Kadın payı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlette yüzde 32,2, şirketlerde yüzde 28,2 oldu.

Öğrenim durumuna göre Ar-Ge personelinin yüzde 40,6'sı lisans, yüzde 31,0'ı doktora, yüzde 19,4'ü yüksek lisans, yüzde 4,9'u meslek yüksekokulu, yüzde 4,1'i lise ve altı mezunu. Ar-Ge iş gücü büyük ölçüde lisans ve üzeri eğitim alanlardan oluşuyor; lise ve altı ile meslek yüksekokulu mezunlarının payı sınırlı kalıyor.

Harcamanın yüzde 31,8'i İstanbul'da

Bölgesel dağılımda Ar-Ge harcamasının yüzde 31,8'i İstanbul'da, yüzde 30,0'ı Ankara'da, yüzde 9,5'i Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan TR42 bölgesinde yapıldı. Personel dağılımında İstanbul yüzde 32,2, Ankara yüzde 19,8, TR42 yüzde 8,4 pay aldı.

İmalat sanayinde Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon lira oldu. Bunun yüzde 47,7'si yüksek teknoloji, yüzde 40,7'si orta yüksek teknoloji, yüzde 7,2'si orta düşük teknoloji, yüzde 4,4'ü düşük teknoloji sektörlerinde gerçekleşti. İmalat sanayi Ar-Ge harcamasının büyük bölümü yüksek ve orta yüksek teknoloji sektörlerinde yoğunlaşıyor. Ankara, harcamada yüzde 30,0 pay alırken personelde yüzde 19,8'de kalıyor; İstanbul'da ise harcama payı ile personel payı birbirine yakın seyrediyor. 2026 yılına ait Ar-Ge araştırması sonuçları Ekim 2027'de yayımlanacak.