Küresel petrol piyasasında jeopolitik risklerin yeniden yükselmesiyle Brent petrolün varil fiyatı kısa süreliğine 100 doların üzerine çıktı. ABD tipi WTI petrol de 90 dolar seviyesini aşarak son haftaların en yüksek değerlerine ulaştı.

Fiyat artışında Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerine saldırdığını açıklaması etkili oldu. Saldırılar, Körfez petrolünün Hürmüz Boğazı'ndaki risklerden kaçınmak için yönlendirildiği alternatif sevkiyat hattının da tehlikeye girebileceği endişesini artırdı.

Petrol piyasası artık hem Hürmüz Boğazı hem de Babülmendep geçişinde eş zamanlı aksama ihtimalini fiyatlıyor.

Brent petrol kaç doları gördü?

Brent petrol gün içinde yüzde 6'ya yaklaşan yükselişle kısa süreliğine 100 dolar sınırını geçti.

ABD tipi WTI petrol de yüzde 5'in üzerinde değer kazanarak 90 doların üzerine çıktı. Fiyatlar gün içinde haber akışına bağlı olarak hızlı dalgalanma gösterdi.

Petrol kontratlarında görülen bu hareket, yalnızca mevcut üretim kaybından değil, gelecekte sevkiyatın daha fazla aksayabileceği endişesinden kaynaklandı.

Tanker saldırıları neden önemli?

Husiler, Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait iki petrol tankerini hedef aldıklarını duyurdu. Gemilerden birinde yangın çıktığı, mürettebatın zarar görmediği bildirildi.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki risk nedeniyle petrolünün bir bölümünü boru hatlarıyla Kızıldeniz kıyısına taşıyarak buradan dünya pazarlarına ulaştırıyor.

Kızıldeniz güzergâhının da güvenliğini kaybetmesi, Suudi petrolünün alternatif ihracat kapasitesini sınırlayabilir. Piyasadaki sert tepkinin temel nedenlerinden biri bu ihtimal oldu.

Hürmüz Boğazı'nda son durum

İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin ciddi biçimde kısıtlandığını ve koordinasyon olmadan sevkiyat yapılamayacağını açıkladı.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Boğazın tamamen veya kısmen kapanması, Körfez ülkelerinin ihracatında büyük kayba yol açabilir.

Piyasalar, resmî açıklamalarla gemi takip verileri arasındaki farkı izliyor. Gerçek sevkiyat miktarındaki azalma, fiyatların 100 doların üzerinde kalıp kalmayacağını belirleyecek.

Babülmendep neden ikinci risk noktası?

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlıyor. Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa'ya giden gemilerin önemli bölümü bu geçişi kullanıyor.

Bölgedeki saldırılar, tankerlerin Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotaya yönelmesine neden olabilir. Bu değişiklik yolculuk süresini, yakıt tüketimini, navlun ve sigorta maliyetlerini artırıyor.

Hürmüz ve Babülmendep'teki sorunların aynı anda büyümesi, küresel petrol lojistiğinde çift yönlü baskı oluşturabilir.

Goldman Sachs'tan 120 dolar uyarısı

Piyasa analizlerinde, sevkiyat kesintilerinin devam etmesi hâlinde Brent petrolün 120 doların üzerine çıkabileceğine ilişkin senaryolar gündeme geldi.

Bu tahminler kesin fiyat beklentisi değil; Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması, üretim kaybının artması ve alternatif hatların yetersiz kalması gibi olumsuz varsayımlara dayanıyor.

Çatışmaların yatışması ve sevkiyatın normale dönmesi durumunda jeopolitik risk primi hızla azalabilir.

Petrol fiyatı enflasyonu nasıl etkiler?

Petrol, akaryakıtın yanı sıra petrokimya, plastik, gübre, lojistik ve havacılık maliyetlerini etkileyen temel girdilerden biri.

Fiyatların uzun süre yüksek kalması, ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden tüketici fiyatlarına yansıyabilir. Şirketler artan giderleri ürün ve hizmet fiyatlarına aktarabilir.

Enerji şoku, merkez bankalarının faiz indirimi planlarını ertelemesine veya daha sıkı politika uygulamasına yol açabilir.

Türkiye'de akaryakıt fiyatları ne olur?

Türkiye petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılıyor. Bu nedenle Brent fiyatı ile dolar/TL kuru, benzin ve motorin maliyetinin temel belirleyicileri arasında bulunuyor.

Rafineri fiyatlarındaki değişim, vergi yapısı ve dağıtım marjlarının ardından pompa fiyatlarına yansıyor. Brentteki yükselişin kalıcı olması durumunda akaryakıt fiyatlarında yeni artış baskısı oluşabilir.

Ancak pompa fiyatının ne kadar ve ne zaman değişeceği, ürün bazındaki Akdeniz piyasası fiyatları ve kur hareketleriyle birlikte belirlenecek.

Küresel piyasalar neden geriledi?

Petrol fiyatlarının yükselmesi, enflasyon ve faiz endişelerini artırarak hisse senedi piyasalarında satış baskısı oluşturdu.

Havayolu şirketleri yüksek yakıt maliyeti nedeniyle olumsuz etkilenirken tahvil faizlerinde yükseliş görüldü. Teknoloji hisselerinde de şirket bilançoları ve yüksek yatırım harcamaları nedeniyle değer kayıpları yaşandı.

Enerji üreticileri petrol artışından destek görebilirken enerji yoğun sektörlerin maliyet baskısı yükseliyor.

Stratejik rezervler devreye girer mi?

Petrol arzında kalıcı kesinti yaşanması hâlinde ABD ve diğer tüketici ülkeler stratejik petrol rezervlerinden piyasaya satış yapabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı üyeleri de eş güdümlü rezerv kullanımını değerlendirebilir. Ancak rezerv satışları geçici rahatlama sağlar; uzun süreli üretim ve sevkiyat kaybını tamamen karşılaması zor.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer üreticilerin kullanılabilir yedek kapasitesi de piyasaların izleyeceği başlıklardan biri olacak.

Bundan sonra ne olacak?

Petrol fiyatının yönünde tankerlerin durumu, Hürmüz ve Kızıldeniz'deki gemi trafiği, ABD-İran çatışmasının seyri ve üretici ülkelerin açıklamaları belirleyici olacak.

Saldırıların sürmesi veya sevkiyat kaybının büyümesi hâlinde fiyatlar 100 doların üzerinde kalabilir. Diplomatik ilerleme ve deniz yollarının güvenliğinin sağlanması durumunda ise sert geri çekilme görülebilir.

Brent petrolün 100 doları aşması, jeopolitik risklerin küresel enerji ve enflasyon görünümünü yeniden belirleyen ana unsur hâline geldiğini gösterdi.