Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), 4 Kasım 2026'da Nairobi'de "Uyum Açığı Raporu 2026: Hazır mıyız? Değiliz" başlıklı yeni raporunu yayımladı. Raporun bulgularına göre küresel ısınmanın 1,5°C'yi aşmasının beklendiği bu dönemde iklime uyum finansmanı ihtiyacın çok gerisinde kalıyor.

Rapor, uyum uygulamalarının kurumsal engeller nedeniyle sınırlandığını ve kayıp ile zararların arttığını ortaya koyuyor. Bulgular, uluslararası hedef tutturulsa bile gelişmekte olan ülkelerin uyum ihtiyacının büyük bölümünün karşılanamayacağını gösteriyor.

Gelişmekte olan ülkelere ne kadar uyum finansmanı aktarıldı?

Raporun verilerine göre gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere yönelen uluslararası kamu uyum finansmanı 2024'te 28,2-31,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Bu tutar, bir önceki yıla kıyasla 1 milyar dolarlık artışa karşılık geliyor.

Reklamlar

Rapor, gelişmekte olan ülkelerin uyum ihtiyacını 2035'e kadar yılda yaklaşık 305 milyar dolar olarak hesaplıyor.

305 milyar dolarlık tahmin, özel sektörün kendi ihtiyaçlarını büyük ölçüde kapsamıyor. Rapora göre bu ihtiyaçlar da hesaba katıldığında toplam rakam neredeyse iki katına çıkabilir.

Üç katına çıkarma hedefi ve karşılama oranları

COP30'da kabul edilen Küresel Mutirão kararı, uyum finansmanının 2035'e kadar en az üç katına çıkarılması çağrısını içeriyor. Rapor, bu hedefe ulaşılsa bile uluslararası uyum finansmanının 2035'te yılda 85-120 milyar dolar seviyesinde kalacağını hesaplıyor.

  • Enflasyona göre düzeltilmiş karşılama oranı: 2035 ihtiyacının yüzde 20-29'u
  • En az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletlerine giden akışlar üç katına çıkarsa: bu ülkelerin ihtiyaçlarının yüzde 49-83'ü

Bu iki ülke grubuna yönelen akışlar 2019-2024 döneminde reel olarak artış gösterdi. Ancak akışlar, 2022'de ulaştığı zirvenin ardından geriledi.

Güney-Güney işbirliği ve özel sektör ne kadar katkı sağlıyor?

Gelişmekte olan ülkelerin kendi aralarındaki finansman akışları da yükseliyor. Çok taraflı kalkınma bankaları ve doğrudan Güney-Güney işbirliği üzerinden sağlanan katkılar 2019'da 3,8 milyar dolardı; bu tutar 2024'te 9,6 milyar dolara çıktı.

Özel sektör kaynaklı akışlar da büyüme eğiliminde. Raporda, bu akışların kamu odaklı uyum eylemlerindeki finansman açığını yalnızca yüzde 15-20 oranında azaltabileceği belirtiliyor.

Reklamlar

Kayıp ve zarar fonuna 2,8 milyar dolarlık talep

Kayıp ve zarara karşılık fonunun ilk turunda 2,8 milyar dolarlık talep toplandı. Bu tutar, fonun 342 milyon dolarlık başlangıç bütçesini çok aştı.

Rapor, kayıp ve zarara yönelik finansmanın ihtiyacın gerisinde kaldığını vurguluyor. Karmaşık prosedürler ve sınırlı kapasite ise desteğe erişimi zorlaştırıyor.

UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, raporun bulgularına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Dünya mevcut iklim koşullarına uyum sağlamaya hazır değil, 1,5°C'nin aşılmasının getireceklerine ise hiç hazır değil. Türkiye'deki COP31'de ve sonrasında ülkeler, uyum finansmanını 2035'e kadar üç katına çıkarma hedefine ulaşmak için çabalarını yoğunlaştırmalı…"