Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı denetimlerinde dört belediyenin sosyal denge tazminatı sözleşmesine, sendika aidatına ek olarak memurlardan kesinti yapılmasını öngören hükümler konulduğunu tespit etti. Bulgu Sakarya Büyükşehir, Sakarya Geyve, Bitlis Tatvan ve Van Muradiye belediyelerinin raporlarında yer aldı. İki belediyede kesinti yalnızca sendika üyesi olmayan personelden isteniyor, iki belediyede tüm personeli kapsıyor.

Dört belediyede ne öngörülmüştü

  • Sakarya Büyükşehir: Sözleşmenin 10. maddesine göre hiçbir sendikaya üye olmayan ya da yasa gereği üye olamayan personel, taban aylığının yüzde 1,5'i oranında aidat ödeyerek sözleşmeden yararlanabiliyor.
  • Sakarya Geyve: Aynı oran ve aynı kapsam, sözleşmenin 5. maddesinde yer alıyor.
  • Bitlis Tatvan: Sendika aidatı dışında tüm personelden toplu sözleşme aidatı adıyla kesinti yapıldı ve uygulamada sendikalı olup olmamaya göre dört kademe oluşturuldu.
  • Van Muradiye: Sosyal denge sözleşmesinde, sendika aidatına ek olarak tüm personelden dayanışma aidatı adıyla kesinti öngörüldü.

Tatvan'daki dört kademe

Tatvan'daki sözleşmede taraf sendikanın üyeleri, üyelik aidatına ek olarak bir üyelik aidatı kadar toplu sözleşme aidatı ödeyerek yararlanıyor. Sözleşme imzalanırken üye olup sonra ayrılanlar ya da ilişiği kesilenler dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabiliyor. Başka bir sendikaya üye olanlar için dayanışma aidatı, taraf sendikanın kendi üyelerinden aldığı üyelik ve toplu sözleşme aidatı toplamının bir katı olarak belirlenmiş; sözleşmede bu tutarın memur taban aylığının yüzde 4'ünü geçemeyeceği yazıyor. Hiçbir sendikaya üye olmayanlar için aynı formül uygulanıyor, üst sınır ise taban aylığının yüzde 6'sı.

Sayıştay hangi hükümlere dayandı

Bulgular 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun dört maddesine dayanıyor. 32. maddede sosyal denge sözleşmesi için toplu sözleşme aidatına ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. 28. maddenin ikinci fıkrasına göre toplu sözleşme ikramiyesi hariç, toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamıyor. 24. madde sendika gelirleri arasında üyelik ödentilerini sayıyor; 25. maddenin üçüncü fıkrası ise sendika tüzüğüne üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun üyelerden başka kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamayacağını düzenliyor.

Reklamlar

Raporlara göre sosyal denge tazminatında yalnızca görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi ile kadro veya unvan ve derece gibi ölçütlerle farklılaştırma yapılabiliyor. Sendika üyesi olanla olmayan ya da başka sendikaya üye olan arasında ayrım, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı bulundu.

Danıştay kararı ve belediyelerin cevabı

Van Muradiye raporuna göre sendika üyesi olmayanlardan aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katına kadar aidat alınabileceğini öngören hükmün yürütmesi, Danıştay 12. Dairesinin 2 Mart 2022 tarihli kararıyla durduruldu. 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin aynı bölümünde de ilgili fıkra yer almadı. Dört belediye de bulguya katıldı: Sakarya Büyükşehir ve Geyve sonraki yıllarda uyacaklarını, Tatvan gerekli işlemleri yapacağını, Muradiye ise tespite iştirak ettiğini ve gerekli işlemleri tesis edeceğini bildirdi.

Haberdeki bulguların ayrıntıları ilgili haberde yer alıyor.