Ceza dosyalarında mağdur ile şüphelinin anlaşmasını sağlayan uzlaştırma, 2017'den bu yana 2 milyonu aşkın dosyada sonuç verdi. Adalet Bakanı Akın Gürlek, uzlaştırmacı siciline kayıtlı 30 bini aşkın uzlaştırmacının görev yaptığını, alternatif çözüm yöntemleri sayesinde 2025'te asliye ceza ve çocuk mahkemelerinde ilk kez açılan kamu davalarının yüzde 33 azaldığını açıkladı.

Gürlek, 26 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10. Yıl Sempozyumu'nda konuştu. Programa Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu ile HSK 1. Daire Başkanı Turan Kuloğlu da katıldı.

Bakan Gürlek hangi rakamları paylaştı?

Gürlek, "2017 yılından günümüze kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli uzlaşmıştır" dedi. Bakan, ilk kez 2005'te ceza adalet sistemine giren uzlaştırmanın Aralık 2016'daki köklü değişikliklerle ivme kazandığını belirtti. Seri muhakeme, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulüyle de çok sayıda dosyanın sonuçlandırıldığını söyledi.

Reklamlar

Gürlek'e göre uzlaşma, vatandaşın duruşmaya katılmak için işinden izin alma, yol masrafına katlanma ve yaşadığı olayı yeniden anlatma yükünü de azaltıyor. Bakan, "Onarıcı adalet, mağdurun uzlaşmaya zorlanması veya kamu yararının göz ardı edilmesi anlamına gelmez" diyerek sürecin gönüllülüğe dayandığının altını çizdi. Alternatif yolların cezasızlık anlamına gelmediğini de vurgulayan Gürlek, "Ceza hukukunda caydırıcılığı belirleyen unsur, yalnızca cezanın ağırlığı değil, kesinliği ve çabukluğudur" ifadesini kullandı.

Uzlaştırma hangi suçlarda uygulanıyor?

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesine göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçların tamamında uzlaştırma yoluna gidiliyor. Şikâyete bağlı olmasa da şu suçlar da kapsamda:

  • Kasten yaralama (kanundaki istisna dışında) ve taksirle yaralama
  • Tehdit (basit hâli), konut dokunulmazlığının ihlali
  • Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma (kanundaki istisna dışında)
  • Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi
  • İş ve çalışma hürriyetinin ihlali, çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
  • Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgilerin açıklanması

Adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis ya da adli para cezası gerektiren suçlar da uzlaştırmaya tabi. Buna karşılık cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette, şikâyete bağlı olsalar bile uzlaştırma yoluna gidilemiyor.

Süreç nasıl işliyor?

Soruşturma konusu suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderiliyor; görevlendirilen uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunuyor. Taraflara uzlaşmanın niteliği ve kabul ya da reddin hukuki sonuçları anlatılıyor; teklife yedi gün içinde yanıt verilmezse reddedilmiş sayılıyor. Uzlaştırmacı, işlemleri belgeler kendisine verildikten itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırıyor; bu süre her seferinde 20 günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatılabiliyor. Müzakereler gizli yürütülüyor ve buradaki açıklamalar delil olarak kullanılamıyor.

Uzlaşmada kararlaştırılan edim tek seferde yerine getirilirse şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı veriliyor; ödeme ileri tarihe bırakılır ya da taksitlendirilirse kamu davasının açılması erteleniyor. Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı dosyada yeniden uzlaştırmaya gidilemiyor.

Törende, 2025'te uzlaştırmada en başarılı performansı gösteren 33 Cumhuriyet başsavcılığının temsilcilerine ve en başarılı 10 uzlaştırmacıya plaket verildi.