Evlilik Kredisinde Düşük ve Orta Gelirliler İçin İyileştirme Bekleniyor

Kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını gösteren toplam doğurganlık hızının 2027'de 1,50'ye çıkarılması hedefleniyor. 27 Ekim'de Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, aile ve nüfus alanında 2027 için atılacak adımları da sıraladı. Buna göre evlenecek gençlere faizsiz kredi veren projenin uygulama esaslarında, öncelikle düşük ve orta gelir grubunun yararlanmasını destekleyecek iyileştirmeler yapılacak; nüfusa ilişkin mevcut yasal düzenlemeler de gözden geçirilecek.

Doğurganlık hızında hedef ne?

Programa göre toplam doğurganlık hızı 2014'teki 2,19'dan bu yana aralıksız düşerek 2024'te 1,49'a, 2025'te 1,42'ye geriledi. Nüfusun kendini yenileme hızı olan 2,10'un altında kalan il sayısı 2025'te 76'ya çıktı; yalnızca beş il bu seviyenin üzerinde kaldı. 2026'nın ilk beş ayında doğan çocuk sayısı da 342 bin 534 ile bir önceki yılın aynı dönemindeki 351 bin 910'un gerisinde kaldı.

2025'te doğumların yüzde 42,8'i ilk, yüzde 30,5'i ikinci çocuk oldu. Program, ikinci çocuk kararının doğurganlığın artırılmasında kritik eşik olduğunu ve uygulamaların ikinci çocuğa ağırlık verilerek geliştirilmesinin önemini vurguluyor.

Mevcut yasal düzenlemeler, 25 Aralık 2024'te kurulan Nüfus Politikaları Kurulu'nun çalışmaları çerçevesinde gözden geçirilecek; belirlenecek ihtiyaçlara göre yeni düzenleme çalışmaları yürütülecek. Aile ve Nüfus On Yılı eylem planının uygulaması izlenecek, bir sonraki eylem planının hazırlıkları tamamlanacak. 2026-2035 dönemi, 2 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Genelgesi ile Aile ve Nüfus On Yılı ilan edilmişti.

Evlilik kredisinde ne değişecek?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yürüttüğü Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi'nin kapsayıcılığının artırılması öngörülüyor. Programda yeni kredi tutarı, gelir sınırı ya da uygulama tarihi yer almadı. Kredi tutarı Ocak 2026'da, eşlerin ikisi de 18-25 yaş aralığındaysa 250 bin liraya, en az biri 26-29 yaş aralığındaysa 200 bin liraya yükseltilmişti. Ağustos 2026 itibarıyla 102 bin 327 çifte faizsiz kredi verildi.

Programdaki verilere göre evlenen çift sayısı 2024'teki 569 bin 983'ten 2025'te 552 bin 237'ye düştü, boşanan çift sayısı ise 187 bin 343'ten 193 bin 793'e yükseldi. 2027'de evlilik öncesi eğitimlerin kamu, özel sektör, üniversiteler, yerel yönetimler ve sivil toplumla iş birliği içinde yaygınlaştırılması, çevrimiçi aile danışmanlığı gibi hizmetlerin genişletilmesi planlanıyor. Boşanmaların altında yatan temel sorunlara ilişkin bir değerlendirme raporu da hazırlanacak.

Çalışan anneler için ne planlanıyor?

Program, 1 Mayıs 2026'da yayımlanan kanunla ücretli doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarıldığını hatırlatarak düzenlemenin kadınların ekonomik hayata katılımına etkisinin izlenmesinin önemine dikkat çekiyor. 2027'de çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetlerinin çeşitlendirilip yaygınlaştırılması, kadın istihdamını artırmak için de mevcut bakım modelleri incelenerek erişilebilir alternatif modeller geliştirilmesi öngörülüyor.

Kamu çalışanlarının kreş kuralları ise 2026'da değişti. 11 Temmuz'da yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle kurumların çocuk bakımevi açabilmesi için gereken asgari çocuk sayısı 50'den 30'a indirildi, 30 çocuk talebi olduğunda bakımevi açılması zorunlu hâle geldi. Polis ve doktor gibi vardiyalı çalışan personel için 7/24 esnek çalışma ve hizmet modeli de eklendi.

Aile yapısı araştırması ne zaman bitecek?

Aile yapısının demografik, sosyoekonomik ve kültürel profilini çıkaracak Türkiye Aile Yapısı Araştırması'nın (TAYA) beşincisinin 2027'de tamamlanması planlanıyor. Doğurganlıktaki düşüşün nedenlerini belirlemeyi de amaçlayan 2025 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması'nın ileri analiz raporu da 2027'de tamamlanacak.