Havaların soğumasıyla çorba, birçok evde kahvaltıdan akşam yemeğine kadar sofranın başköşesine geçiyor. Sağlık Bakanlığı, evde yapılan tarhana, mercimek ve yayla çorbalarını kahvaltı için de iyi bir seçenek olarak gösteriyor. Doğru malzemeyle ve az tuzla hazırlanan geleneksel çorbalar, kış sofrasını hem doyurucu hem dengeli kılıyor.

1. Mercimek çorbası

Mercimek çorbasının ana malzemesi olan kırmızı mercimek, bir kuru baklagil. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne göre 100 gram kuru baklagilde yaklaşık 20-25 gram protein ve 10-15 gram diyet lifi bulunuyor; demir, çinko, magnezyum ve folat da bu grubun içerdiği besin ögeleri arasında. Mercimekteki demir bitkisel kaynaklı olduğu için servis sırasında sıkılan limon da işe yarıyor: Bakanlık, C vitamininin bitkisel demirin emilimini artırdığını belirtiyor.

2. Tarhana çorbası

Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret kayıtlarında tarhana; buğday unu, yoğurt, çeşitli sebzeler ve baharatlarla hazırlanan hamurun fermente edildikten sonra kurutulup öğütülmesiyle elde edilen geleneksel bir fermente gıda olarak tanımlanıyor. Tescilli çeşitlerden Uşak Tarhanası'nda hamur en az 21 gün fermente ediliyor; tescil belgesine göre bu tarhana kurutulmuş hâlde kullanılabildiği gibi hamur olarak buzdolabında ya da dondurularak da saklanabiliyor.

Reklamlar

Buğday unu içeren tarhana çölyak hastalarına uygun değil. Sağlık Bakanlığı, tarhanayı ve hazır çorbaları çölyak hastalarının kaçınması gereken besinler arasında sayıyor.

3. Ezogelin çorbası

Ezo Gelin Çorbası, 2020'de Gaziantep'teki Oğuzeli Belediyesi adına geleneksel ürün adı olarak tescil edildi. Tescil kaydına göre çorba; kırmızı mercimek, bulgur ve pirincin soğan ve sarımsakla pişirilip salça ve baharatlarla çeşnilendirilmesiyle hazırlanıyor, tarifte nane, pul biber ve kekik de yer alıyor.

Mercimeği bulgur ve pirinçle buluşturan çorba, besleyicilik açısından da avantajlı; Sağlık Bakanlığına göre kuru baklagillerin tahıllarla birlikte tüketilmesi protein kalitesini artırıyor. Tescil belgesi, hemen tüketilmeyecek çorbanın hava almayan kaplarda buzdolabında en fazla iki gün saklanabileceğini belirtiyor.

4. Yayla çorbası

Yoğurtlu yayla çorbası, Sağlık Bakanlığının tarif önerileri arasında da yer alıyor. Bakanlığın nohutlu yayla çorbası tarifinde pirinç, yoğurt, yumurta sarısı, haşlanmış nohut ve kuru nane kullanılıyor. Yumurta sarısı yoğurtla çırpılıp limon suyu eklendikten sonra pirinçli karışıma katılıyor ve çorba 3-4 dakika daha pişiriliyor. Bakanlık, süt ve süt ürünlerini en iyi kalsiyum kaynağı olarak tanımlıyor.

5. Sebze çorbası

Pırasa, havuç, kabak, ıspanak gibi sebzelerle hazırlanan çorba, kışın sebze tüketimini artırmanın pratik yollarından biri. Sağlık Bakanlığı, sebzelerin pişirilmeden hemen önce doğranmasını ve kısa sürede pişirilmesini öneriyor; B ve C vitaminleri gibi ısıya duyarlı vitaminler uzun pişirmeyle kolayca kayboluyor. Çorbada sebzelerin pişme suyu da tüketildiği için bu suya geçen vitaminler dökülmemiş oluyor.

Bütün çorbalarda dikkat edilmesi gereken ortak nokta tuz. Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinlerde günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını öneriyor. Sağlık Bakanlığı da yemeklere tadına bakmadan tuz eklenmemesini, tuz yerine nane, kekik, maydanoz gibi otların ve baharatların kullanılmasını, hazır ürünlerde etiketin okunmasını tavsiye ediyor. Yüksek tansiyonu ya da kronik hastalığı olanlar ve hamileler, beslenme düzenini hekimiyle birlikte belirlemeli.