Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında deniz altından doğal gaz taşıyacak boru hattı projesinde teknik çerçeve belirginleşmeye başladı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, hattın yaklaşık 101 kilometre uzunluğunda planlandığını açıkladı.

Projeye göre güzergâhın 97 kilometresi denizden, 4 kilometresi karadan geçecek. Hat Türkiye'de Anamur'dan başlayacak ve KKTC'de Teknecik bölgesine ulaşacak.

İki ayrı boru hattı planlanıyor

Bakan Bayraktar'ın açıklamasına göre proje kapsamında 22 inç çapında iki boru hattı inşa edilmesi planlanıyor. Sistemin çift yönlü çalışabilecek şekilde tasarlanması hedefleniyor.

İlk aşamada Türkiye'den KKTC'ye doğal gaz taşınması öngörülüyor. İlerleyen dönemde Doğu Akdeniz'de oluşabilecek yeni kaynakların aynı sistem üzerinden Türkiye'ye ve Avrupa pazarına ulaştırılabilmesi de projenin uzun vadeli seçenekleri arasında gösteriliyor.

Çift yönlü tasarım, hattın yalnızca KKTC'nin tüketimine hizmet eden tek amaçlı bir altyapı yerine bölgesel enerji ağına dönüşebilme ihtimalini artırıyor. Bunun gerçekleşmesi yeni gaz kaynaklarının bulunmasına, ticari anlaşmalara ve ek yatırımlara bağlı olacak.

Doğal gaz nerede kullanılacak?

KKTC'de elektrik üretiminin önemli bölümü sıvı yakıt kullanan santrallerden sağlanıyor. Doğal gazın Teknecik Elektrik Santrali'ne ulaştırılması halinde elektrik üretiminde daha düşük emisyonlu ve daha verimli bir yakıt kullanılabilecek.

Doğal gazın sanayi, turizm tesisleri ve şehir içi tüketimde kullanılması da ilerleyen aşamalarda değerlendirilebilir. Ancak dağıtım şebekesi kurulmadan boru hattından gelen gazın konutlara doğrudan ulaştırılması mümkün değil.

Bu nedenle ana iletim hattının yanı sıra KKTC içindeki depolama, basınçlandırma, dağıtım ve dönüşüm yatırımlarının da planlanması gerekiyor.

Elektrik maliyetleri düşer mi?

Doğal gazın elektrik üretiminde kullanılması, fuel-oil ve motorine kıyasla işletme maliyetini ve çevresel etkileri azaltabilir. Ancak tüketici faturalarındaki sonuç yalnızca yakıt türüne bağlı olmayacak.

Gazın Türkiye'deki tedarik fiyatı, boru hattı yatırım maliyeti, finansman giderleri, santral dönüşümü ve KKTC'deki dağıtım altyapısı nihai maliyeti belirleyecek. Projenin tamamlanmasının ardından uygulanacak tarife modeli ayrıca açıklanacak.

Bu nedenle proje daha devreye girmeden elektrik fiyatlarında kesin bir indirim oranı vermek mümkün değil.

Projenin takvimi belli mi?

Enerji yönetimi proje çalışmalarının başladığını açıkladı. Mühendislik, deniz tabanı araştırmaları, çevresel değerlendirme, finansman ve ihale süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

Daha önce yapılan açıklamalarda projenin 2028 yılına kadar hayata geçirilmesinin hedeflendiği belirtilmişti. Ancak kesin devreye alma tarihi teknik ve ticari çalışmaların sonucuna göre netleşecek.

Deniz altı boru hatları yüksek mühendislik ve güvenlik standardı gerektirdiği için güzergâhın jeolojik yapısı, derinlik, deprem riski ve deniz trafiği ayrıntılı biçimde incelenecek.

Bölgesel enerji denklemine etkisi

Doğu Akdeniz'deki doğal gaz kaynaklarının hangi güzergâhtan pazara ulaştırılacağı uzun süredir tartışılıyor. Türkiye-KKTC hattının çift yönlü tasarlanması, gelecekte bulunabilecek kaynaklar için yeni bir taşıma seçeneği oluşturabilir.

Ancak bu senaryo bölgedeki siyasi ilişkiler, deniz yetki alanları, rezervlerin ticari büyüklüğü ve uluslararası şirketlerin yatırım kararlarıyla doğrudan bağlantılı olacak.

Kaynaklar: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bakan Alparslan Bayraktar'ın açıklamaları