Anayasa Mahkemesi, engelli sağlık kurulu raporunun hastane arşivinde bulunamaması nedeniyle özel tüketim vergisi (ÖTV) istisnası geri alınan ve cezalı vergi tahakkuk ettirilen bir vatandaşın hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. 18 Haziran 2026 tarihli karar, 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Rapor arşivde bulunamadı, cezalı vergi çıkarıldı

Karara göre başvurucu Emine Baykara, Siirt Devlet Hastanesince düzenlenen 22 Haziran 2016 tarihli ve yüzde 90 engellilik oranını içeren rapora dayanarak 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7. maddesindeki istisnadan yararlanıp taşıt aldı. Vergi dairesi 11 Ocak 2019'da raporun teyidini istedi; hastane 23 Ocak 2019 tarihli yazısında raporun arşiv kaydının bulunmadığını ve teyit yapılamadığını bildirdi.

Bunun üzerine başvurucu adına bir kat vergi ziyaı cezalı ÖTV ve KDV ile 2016-2019 dönemlerine ilişkin cezalı motorlu taşıtlar vergisi tahakkuk ettirildi. Başvurucu üç vergi için ayrı ayrı dava açtı. Dosyada aynı hastanece düzenlenen, yüzde 91 engellilik oranını içeren 8 Mayıs 2019 tarihli ikinci bir rapor da bulunuyordu.

Reklamlar

Aynı rapor farklı mahkemelerde farklı değerlendirildi

Diyarbakır Vergi Mahkemesi, ÖTV davasını 31 Aralık 2020'de oyçokluğuyla reddetti; 2019 tarihli raporun 2016 tarihli raporun yerine geçmişe etkili olarak ikame edilemeyeceğini belirtti. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi 8 Haziran 2021'de istinaf başvurusunu reddetti. KDV davası da aynı gerekçeyle reddedildi.

Buna karşılık İstanbul 1. Vergi Mahkemesi, motorlu taşıtlar vergisine ilişkin davayı 18 Eylül 2020'de kabul etti. Mahkeme, raporların sahteliğine ilişkin idarenin herhangi bir iddiası bulunmadığından başvurucunun istisna şartlarını taşıdığına hükmetti; bu karar kesinleşti.

"Mahkeme olayın açıkça belirli koşullarını gözetmedi"

Anayasa Mahkemesi, aynı sağlık raporunun farklı mahkemelerce farklı şekilde değerlendirildiğini tespit etti. Farklı tarihlerde düzenlenen raporlarda aynı teşhise yer verildiği, engellilik oranlarının birbirine çok yakın belirlendiği, raporlar arasında çelişki bulunmadığı ve 2019 tarihli raporun hastane kayıtlarında mevcut olduğu vurgulandı. Mahkeme, başvurucunun engellilik durumunu ortaya koyduğunu belirterek vergi mahkemesinin yorumunun öngörülemez olduğu ve yargılamanın hakkaniyetini zedelediği sonucuna ulaştı.

Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verildi. Kararın bir örneği, yeniden yargılama yapılmak üzere Diyarbakır Vergi Mahkemesine gönderildi. Başvurucunun 40 bin liralık manevi tazminat talebi reddedildi; 975,20 lira harç ve 40 bin lira vekâlet ücretinden oluşan toplam 40 bin 975,20 lira yargılama giderinin ödenmesine hükmedildi.