Son Akşam Yemeği
Leonardo da Vinci, 1495–1498 · Il Cenacolo / L’Ultima Cena
Hz. İsa’nın “Biriniz bana ihanet edecek” dediği an: Leonardo’nun Milano’daki manastır yemekhanesinin duvarına yaptığı, kusursuz perspektifli duvar resmi.
Eserin hikâyesi
Milano Dükü Ludovico Sforza’nın isteğiyle, Santa Maria delle Grazie Manastırı’nın yemekhanesine yapılan bu dev duvar resmi, İncil’de anlatılan son akşam yemeğinin en dramatik anını gösterir: İsa, havarilerinden birinin kendisine ihanet edeceğini söylemiştir ve masadaki herkes şaşkınlık, öfke ve kuşkuyla tepki verir.
Leonardo on iki havariyi üçerli dört gruba ayırarak sahneye hareket kazandırdı; masanın ortasında ise sakin ve yalnız İsa oturur. Odanın bütün perspektif çizgileri İsa’nın başında birleşir, böylece göz kendiliğinden kompozisyonun merkezine yönelir. Arkadaki pencereden görünen ışık da onu bir hale gibi çevreler.
Leonardo, yaş sıva üzerine hızla çalışmayı gerektiren klasik fresk tekniği yerine kuru duvara tempera ve yağlı boyayla, yavaş ve katman katman çalışmayı seçti. Bu deney ona ayrıntı ve düzeltme özgürlüğü verdi ama boya daha ressam hayattayken dökülmeye başladı. Eser yüzyıllar boyunca nem, savaşlar ve hatalı onarımlarla hasar gördü; 1999’da tamamlanan yirmi yıllık restorasyonla bugünkü haline kavuştu.
Nelere bakmalı?
Üçlü gruplar
Havariler üçerli gruplar halinde birbirine eğilip konuşur; her grup sahnenin bir “dalgası” gibidir.
Yahuda
İsa’nın hemen yanındaki grupta (izleyiciye göre solda), Petrus ve Yuhanna’nın arasında oturan Yahuda, gölgede kalan yüzü ve elindeki kesesiyle diğerlerinden ayrılır.
Kaybolan nokta
Tavandaki ve duvarlardaki çizgileri takip edin: hepsi İsa’nın başında birleşir.
Pencere
İsa’nın arkasındaki pencere, hem ışık kaynağı hem de figürü çerçeveleyen doğal bir hale görevi görür.
Biliyor muydunuz?
- 1943’te İkinci Dünya Savaşı sırasında yemekhane bombalandı; duvar resmi, önüne yığılan kum torbaları sayesinde ayakta kaldı.
- Eseri görmek için ziyaretçiler küçük gruplar halinde ve kısa süreli olarak içeri alınır; biletler genellikle haftalar öncesinden tükenir.
