Anayasa Mahkemesi (AYM), tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesi'nin bazı eski memurlarının eksik ödenen maaş alacaklarına ilişkin bireysel başvurusunda, ilamsız icra takiplerinin düşmesinin ardından idari yargıda açılan davaların süre aşımı nedeniyle reddedilmesini "mahkemeye erişim hakkının ihlali" olarak kabul etti. Karar Resmî Gazete'de yayımlandı.

Olay nasıl başladı?

Çalış Belediyesi'nde 2002-2014 yıllarında görev yapan bazı memurlar, çeşitli aylara ilişkin ödenmeyen maaş alacakları ile faiz alacaklarının tahsili için 2014'te belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı. İcra takipleri sürerken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı; taşınır ve taşınmazları ile alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına devredildi. Devir nedeniyle Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesi'ni borçlu sıfatıyla kaydetti ve ilgili borçların ödenmesi gerektiğini bildirdi.

İcra takipleri neden düştü?

Belediyenin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların başlattığı yargı sürecinden sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereği icra takiplerinin düşmesine karar verdi. Bunun üzerine memurlar idare mahkemesinde dava açtı.

Reklamlar

İdare mahkemelerinde süre sorunu

Mahkemeler, memurların icra takibi başlattıkları tarihleri idareye başvuru tarihi olarak kabul etti. Bu tarihe göre süresinde talep edilen alacaklar varsa bunların ödenmesine karar verildi; süresinde olmayan alacaklar için açılan davaların ise süre aşımına uğradığına hükmedildi. İdare mahkemeleri, davanın 694 sayılı KHK'da belirlenen süre içinde açılmış olmasını yeterli görmedi. Mahkemeler, eksik maaş ödemelerinin bazı aylarda söz konusu olduğunu ve süreklilik arz etmediğini belirterek, başvurucuların eksik ödemeleri maaşların ödendiği tarihler itibarıyla öğrendiği yorumunu yaptı.

AYM'nin gerekçesi

Kararlar kesinleşince memurlar, hak ihlali iddiasıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu. AYM, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Kararın gerekçesinde şu noktalar yer aldı:

  • Başvurucular, eksik maaş ödemelerinin ardından o tarihte gidilmesi mümkün olan ilamsız icra yoluna başvurdu.
  • Tüzel kişiliği kaldırılan belediye borca itiraz etmedi; KHK düzenlemeleri kapsamında mahkemelerce icra takiplerinin düşmesine karar verildi ve uyuşmazlıklar idari yargıya taşındı.
  • KHK düzenlemeleri öncesinde idari yargının konusuna giren alacaklar için de ilamsız icra takibi yoluna gidilebiliyordu. Somut olayda borca itiraz edilmemesi üzerine takipler kesinleşti ve haciz aşamasına kadar ilerledi. AYM'ye göre mahkemenin süreye ilişkin yorumunda bu hususlar dikkate alınmadı.
  • İdare mahkemelerinin dava açma süresinin başladığı tarihi belirlemesine ilişkin yorumu öngörülebilir değildi ve mahkemeye erişim hakkına yönelik katı bir yorum oluşturdu.

AYM kararında şu ifadelere yer verdi: "Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."