Haremde Goethe
Abdülmecid Efendi, 1918
Sarı elbiseli genç bir kadın sedirde uzanmış, elinde Goethe’nin bir kitabı: Abdülmecid Efendi’nin okuyan, düşünen Osmanlı kadını portresi.
Eserin hikâyesi
Altın sarısı uzun bir elbise giymiş genç bir kadın, kırmızı yastıklı bir sedire yaslanmış; elinde küçük bir kitap var, bakışları ise kitaptan kalkmış, uzaklara dalmış. Yerde bir post, yanında bir vazo ve kâğıtlar; arka planda koyu renkli bir halı duvarı örtüyor.
Tablonun adı, kadının okuduğu kitabın Alman şair ve yazar Johann Wolfgang von Goethe’ye ait olduğunu söyler. Abdülmecid Efendi bu tabloda, Batılı oryantalist resmin “haremdeki kadın” imgesini tersine çevirir: kadın süs nesnesi değil, Avrupa edebiyatını okuyan, düşünen bir bireydir.
Birinci Dünya Savaşı’nın son yılında yapılan eser, Osmanlı toplumunun modernleşme tartışmalarının, kadınların eğitim ve kültür hayatındaki yerinin görsel bir yorumu olarak okunur. Abdülmecid Efendi’nin “Haremde Beethoven” tablosuyla birlikte dönemin en çok konuşulan resimlerindendir.
Nelere bakmalı?
Kitap
Kadının elindeki kırmızı kapaklı küçük kitap, tablonun anlamının merkezidir; okuma eylemi figürün kimliğini tanımlar.
Dalgın bakış
Kadın kitaptan başını kaldırmış, düşünüyor: ressam okuma anını değil, okunanın ardından gelen düşünceyi resmeder.
Elbisenin ışığı
Altın sarısı kumaşın kıvrımlarında parlayan ışık, koyu arka planla güçlü bir karşıtlık kurar.
Yerdeki ayrıntılar
Post, vazo ve dağınık kâğıtlar, sahneye yaşanmış bir oda havası katar.
Biliyor muydunuz?
- Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832), Faust ve Genç Werther’in Acıları’nın yazarı, Alman edebiyatının en büyük ismi sayılır.
