Surname-i Vehbi’den: Şenlikte III. Ahmed
Levni, 1720 sonrası · Surnâme-i Vehbî
Sultan III. Ahmed’in şehzadelerinin sünnet düğünü için düzenlenen büyük şenliği anlatan Surname-i Vehbi’den, Levni ve atölyesinin renkli minyatürü.
Eserin hikâyesi
Surname-i Vehbi, 1720’de Sultan III. Ahmed’in şehzadelerinin sünnet düğünü vesilesiyle İstanbul’da günlerce süren şenlikleri anlatan bir kitaptır. Metni şair Seyyid Vehbi yazdı; kitabı süsleyen minyatürler Lale Devri’nin büyük nakkaşı Levni ve atölyesine aittir.
Bu çift sayfada, sağda bir köşkte oturan padişah ve çevresindeki saray erkânı, solda ise şenliği izleyen devlet adamları ve görevliler görülür. Beyaz kavuklar, renkli kaftanlar ve altın zemin üzerindeki çiçek desenleri, sahneyi neşeli ve törensel bir havayla doldurur.
Levni, klasik Osmanlı minyatürünün katı ve şematik figürlerini yumuşattı; figürlerine hareket, bireysel yüz ifadeleri ve canlı renkler kazandırdı. Surname-i Vehbi, esnaf alaylarından cambazlara, havai fişeklerden gemi gösterilerine kadar 18. yüzyıl İstanbul’unun eğlence kültürünü belgeleyen eşsiz bir görsel kaynaktır.
Nelere bakmalı?
Padişahın köşkü
Sağ sayfada, örtülü bir köşkte oturan III. Ahmed, şenliğin merkezi ve izleyicisidir.
Kavuklar ve rütbe
Figürlerin başlıklarının biçimi ve rengi, Osmanlı protokolünde her birinin makamını gösterir.
Altın zemin
Çiçek desenli altın zemin, mekânı gerçekçi bir perspektiften çok törenin ihtişamını anlatan bir yüzey olarak kurar.
Çift sayfa
İki sayfa, açık kitapta yan yana gelince tek bir geniş sahne oluşturacak biçimde tasarlanmıştır.
Biliyor muydunuz?
- “Surname”, Osmanlı’da düğün ve sünnet şenliklerini anlatan kitaplara verilen addır; “sûr” düğün, “nâme” mektup ya da kitap anlamına gelir.
- Lale Devri, III. Ahmed’in saltanatında Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa döneminde (1718–1730) yaşanan zevk, sanat ve barış dönemine verilen addır.
