Gece Devriyesi
Rembrandt van Rijn, 1642 · De Nachtwacht
Amsterdam’ın sivil muhafızları harekete geçiyor: Rembrandt’ın grup portresini dramatik bir sahneye dönüştürdüğü, Hollanda Altın Çağı’nın simgesi.
Eserin hikâyesi
Tablonun asıl adı “Kaptan Frans Banninck Cocq ve Teğmen Willem van Ruytenburch’un komutasındaki muhafız bölüğü”dür. Amsterdam’ın tüfekli sivil muhafızları, karargâhlarının büyük salonuna asılmak üzere bu grup portresini Rembrandt’a ısmarladı.
Dönemin grup portrelerinde herkes yan yana, düzenli bir sırayla resmedilirken Rembrandt sahneyi harekete geçirdi: kaptan teğmenine emir veriyor, biri tüfeğini dolduruyor, bir diğeri ateş ediyor, davulcu davuluna vuruyor, köpek havlıyor. Işık ve gölge, bu kalabalığın içinde kimin öne çıkacağını belirliyor.
“Gece Devriyesi” adı 18. yüzyılda verildi; tablonun üzerindeki vernik zamanla koyulaştığı için sahne gece geçiyormuş gibi görünüyordu. Oysa Rembrandt gündüzü resmetmişti. Tablo 1715’te Amsterdam Belediye Binası’ndaki yerine sığsın diye kenarlarından kesildi; kaybolan parçalar, dönemin bir kopyası sayesinde bilinmektedir.
Nelere bakmalı?
Altın sarısı kız
Kalabalığın arasında ışıkla parlayan küçük kız, belinde muhafızların simgesi olan bir tavuk taşır.
Kaptanın eli
Kaptanın uzattığı elin gölgesi teğmenin açık renkli ceketine düşer; Rembrandt’ın ışık oyunlarının en bilinen ayrıntısıdır.
Hareket
Tüfek dolduran, ateşleyen ve temizleyen üç figür, bir tüfeğin kullanım aşamalarını sırasıyla gösterir.
Kalkan
Kapının üstündeki kalkanda, ücret ödeyerek resimde yer alan muhafızların isimleri yazılıdır.
Biliyor muydunuz?
- Rijksmuseum 2019’da “Gece Devriyesi Operasyonu” adlı büyük bir araştırma ve restorasyon projesi başlattı; çalışmalar ziyaretçilerin gözü önünde, cam bir bölmede yürütüldü.
